ΑΡΧΑΙΑ – ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

                                                      ΑΡΧΑΙΑ – ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

1)      Μακρόχρονα: η,ω. Επίσης όλοι οι δίφθογγοι είναι μακρόχρονοι, εκτός από το αι και το οι όταν βρίσκονται στο τέλος της λέξης, τότε είναι βραχύχρονες.

Βραχύχρονα: ο, ε.

Δίχρονα: α,ι,υ.

2)      Κανόνες τονισμού: α) οι βραχύχρονες συλλαβές παίρνουν πάντα οξεία.

β) Μακρό πριν από μακρό=> οξεία π.χ: τη νησω.

γ) Μακρό πριν από βραχύ=> περισπωμένη π.χ την νησον.

δ) Όταν ένα ουσιαστικό τονίζεται στη λήγουσα, κατά την κλίση του, παίρνει ό,τι τόνο παίρνει και το άρθρο. ΠΡΟΣΟΧΗ: το «ω» της κλητικής δεν είναι άρθρο, είναι επιφώνημα. π.χ ο ποταμός, του ποταμου, τω ποταμω, τον ποταμόν, ω ποταμέ.

ε) Όσα τονίζονται στην προπαραλήγουσα, κατεβάζουν τον τόνο σε γενική, δοτική  ενικού και γενική, δοτική, αιτιατική πληθυντικού. π.χ: ο άνθρωπος, του ανθρώπου, τω ανθρώπω, τον άνθρωπον, ω άνθρωπε. Οι άνθρωποι, των ανθρώπων, τοις ανθρώποις, τους ανθρώπους, ω άνθρωποι.

στ) Η προπαραλήγουσα όταν τονίζεται, παίρνει πάντα οξεία.

3)      Η προσωπική αντωνυμία: εγώ, συ. Οι αδύναμοι τύποι σχηματίζονται όταν βγάλουμε το ε και τον τόνο από το δυνατό τύπο. Στον ενικό, το πνεύμα είναι ψιλή -  όπου μπαίνει πνεύμα, στον πληθυντικό είναι δασεία. Όλος ο πληθυντικός παίρνει περισπωμένη και δασεία. Ο πληθυντικός και στα δύο πρόσωπα, ακούγεται ο ίδιος αλλά το «εμείς» γράφεται με «η» ( ημεις) και το «εσείς» γράφεται με «υ» ( υμείς). Τέλος, δεν έχουν κλητική.

4)      ΕΙΜΙ: όποιος τύπος ξεκινά με  «ι» γράφεται με «ει». Μόνο το β’ ενικό, παίρνει περισπωμένη. Στο γ’ ενικό και στο γ’πληθυντικό πρόσωπο, παίρνει υποκείμενο αντωνυμία π.χ: ουτος εστί, ουτοι εισιν, ή κάποιο ουσιαστικό π.χ: ο παις εστί, οι γεωργοί εισίν, ο Κυρος εστί, οι Αχαιοί εισίν. Για να ξεχωρίσω ποιο τύπο του  ειμί θα χρησιμοποιήσω, βρίσκω το υποκείμενο της άσκησης π.χ: Οι άνθρωποι……….. θνητοί. Βλέπω σε ονομαστική το «άνθρωποι» άρα αυτό είναι το υποκείμενο. Είναι γ’ πληθυντικό άρα θα χρησιμοποιήσω τον τύπο «εισίν».

5)      ΑΡΘΡΟ: το άρθρο σε γενική, δοτική, αιτιατική ενικού και πληθυντικού παίρνει «τ» στην αρχή (του, τω, των τοις κλπ). Γενική και δοτική ενικού και πληθυντικού παίρνουν πάντα περισπωμένη (του, των , τοις κλπ). Στην ονομαστική ενικού και πληθυντικού, το θηλυκό και το αρσενικό, παίρνουν πάντα δασεία ( ο, η, οι, αι).