Follow by Email

Παρασκευή, 8 Ιουλίου 2016

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΑΜΑΡΑΚΗΣ – ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΕΛΠΙΣ

                                            
      
                                            ΑΝΤΩΝΗΣ  ΣΑΜΑΡΑΚΗΣ  
Βιογραφικά στοιχεία
  Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε το 1919 στην Αθήνα, όπου σπούδασε νομικά (1937-1941). Από το 1935 ως το 1963 εργάστηκε στο Υπουργείο Εργασίας, θέση από την οποία παραιτήθηκε με την επιβολή της δικτατορίας του Μεταξά και στην οποία επέστρεψε το 1945. Στην Κατοχή συμμετείχε στην Αντίσταση. Το 1944 συνελήφθη από τους ναζί και καταδικάστηκε σε θάνατο. Ύστερα από περιπέτειες κατάφερε να ξεφύγει. Συμμετείχε ως εκπρόσωπος της χώρας μας σε διεθνείς συναντήσεις για θέματα εργασιακά και μεταναστευτικά. Την περίοδο 1968-1969 ηγήθηκε αποστολής εμπειρογνωμοσύνης στις χώρες της Αφρικής μετά από ανάθεση της Διεθνούς Ομάδας Εργασίας. Ως εκπρόσωπος της Ουνέσκο ταξίδεψε στην Αιθιοπία και δραστηριοποιήθηκε με άρθρα του για τη διεθνή κινητοποίηση υπέρ της επίλυσης των προβλημάτων των κατοίκων της χώρας. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ως ποιητής από τις στήλες περιοδικών. Το 1954 εκδόθηκε η πρώτη του συλλογή διηγημάτων με τίτλο Ζητείται ελπίς.
  Ακολούθησαν πέντε ακόμη βιβλία του, τα οποία γνώρισαν πολλές επανεκδόσεις και μεταφράσεις σε ξένες γλώσσες.Τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο διηγήματος (1962 για το Αρνούμαι), το Βραβείο των Δώδεκα – Έπαθλο Κώστα Ουράνη (1966 για το Λάθος), το Μέγα Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας στη Γαλλία (1970 για το Λάθος). Τιμήθηκε επίσης για τη συνολική προσφορά του από τη διοργάνωση Europalia (1982) και με το Σταυρό του ιππότη των Γραμμάτων και των Τεχνών (1995). Μετά τη μεταπολίτευση δημοσίευσε κείμενα κοινωνικού και πολιτικού περιεχομένου στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο. Διηγήματά του έγιναν σενάρια για κινηματογραφικές ταινίες. Ταινία έγινε επίσης «Το λάθος» από τον Peter Fleischmann.
   Η πεζογραφία του Αντώνη Σαμαράκη τοποθετείται στο χώρο της κοινωνικής καταγγελίας. Μέσα από τα έργα του προβάλλει έντονη η αγωνία για την πορεία του σύγχρονου κόσμου, η κοινωνική συνείδηση και η ανθρωπιστική κοσμοθεωρία του συγγραφέα. Η γλώσσα του είναι απλή, χωρίς επιτηδευμένο ύφος, ξεχωρίζει κυρίως για την πυκνότητα των νοημάτων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η ευρηματικότητα στην εξέλιξη και το τέλος της δράσης και η συχνή χρήση οπτικής χρήσης του λόγου (κείμενα δακτυλογραφημένα, σκίτσα, κ.α.).
   Για 20 χρόνια προσέφερε ανεκτίμητη βοήθεια στην UNICEF. Το 1984 ήταν επικεφαλής ελληνικής εκστρατείας ενάντια στο λιμό στην Αιθιοπία που ταξίδεψε δις κι έγραψε τα κείμενα της ταινίας του Παντελή Βούλγαρη «Αιθιοπία: Οδοιπορικό Θανάτου & Οδοιπορικό Ζωής» που «γύρισε» για τη UNICEF η ΕΡΤ. Με την ακούραστη προσφορά του , βοήθησε ν’ αναγνωρισθεί η UNICEF στη συνείδηση του κόσμου ως αποτελεσματικός κι αξιόπιστος οργανισμός που αγωνίζεται σκληρά για τα παιδιά. Για τη δράση του αυτή , το 1989 η UNICEF Ν. Υόρκης τον ονόμασε 1ον Έλληνα Πρέσβυ Καλής Θέλησης για τα Παιδιά του Κόσμου.
  Υπήρξε επίσης από τους εμπνευστές, θερμότατος υποστηρικτής και πρόεδρος της επιτροπής του θεσμού «Βουλή των Εφήβων». Είχε πάντα το νου του στους νέους. Με τη λέξη «κατάληψη» ξεκίνησε την ομιλία του το 1999 στη Βουλή των Εφήβων, προτρέποντας τους σε «κατάληψη στη Βουλή των μεγάλων». Αγαπούσε τη Κύπρο και τη τίμησε πολλές φορές με τη παρουσία του. Το δράμα του νησιού αυτού δε μπορούσε ν’ αφήσει αυτό τον ευαίσθητο άνθρωπο ασυγκίνητο. Ο Αντώνης Σαμαράκης, αιώνιος έφηβος, έφυγε στις 8 Αυγούστου 2003, στα 84 του χρόνια. Τους τελευταίους μήνες βρισκότανε στη Πύλο. Σύμφωνα με επιθυμία του το σώμα του δωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για έρευνες φοιτητών της Ιατρικής Σχολής.

                            Α. Σαμαράκης, πεζογράφος της κοινωνικής συνείδησης
  Ο Σαμαράκης έταξε ευθύς εξ αρχής ορισμένους στόχους, και στα είκοσι χρόνια της πεζογραφικής σταδιοδρομίας του δεν απίστησε ποτέ σ’ αυτούς· ίσα-ίσα τους εμπλούτισε, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται σήμερα σαν σταυροφόρος που έχει πάρει όρκο να χτυπάει μέχρι τελευταίας πνοής του τους μισητούς εχθρούς του ανθρώπου και της ανθρωπιάς. Και είναι οι εχθροί αυτοί ο κάθε πόλεμος, ο πυρηνικός πόλεμος, ο ολοκληρωτισμός, η εκμηδένιση του αδύναμου μοναχικού ατόμου μέσα στους τερατικούς μηχανισμούς της εποχής μας.
   Οι ήρωες των διηγημάτων και των μυθιστορημάτων του προβαίνουν σε κάποια χειρονομία: ξεριζώνουν ένα δέντρο, καταστρέφουν μια εφεύρεσή τους, φυγαδεύουν εκείνον που συλλάβανε, σκοτώνουν ένα παιδάκι που παίζει τον πόλεμο κ.ο.κ. Δεν είναι, λοιπόν, άστοχο αν ονομάσουμε τον Σαμαράκη πεζογράφο της κοινωνικής συνείδησης. Και για να εκδηλώσει την εξανάστασή του ή για να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου συχνά χρησιμοποιεί την ειρωνεία και το χιούμορ. Όπλο από τα πιο αποτελεσματικά.
( Αλέξανδρος Κοτζιάς, Μεταπολεμικοί πεζογράφοι. Κριτικά κείμενα, Κέδρος, Αθήνα 1988).
                                          
                                     
                                               
                                                               
                                 
                                        
                                            ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΔΙΗΓΗΜΑΤΟΣ
Κεντρικό θέμα: Η διάψευση των ελπίδων με το τέλος του Β’ παγκοσμίου πολέμου μέσα από την ειδησεογραφία μιας εφημερίδας.
•Αβεβαιότητα, φόβος για την έκρηξη νέου πολέμου, τοπικές εστίες συγκρούσεων, εύθραυστη ειρήνη, πυρηνικές δοκιμές, κίνδυνος από την ραδιενέργεια.
• κοινωνική δυστυχία που οδηγεί σε αυτοκτονίες, φτώχεια, ιδεολογική σύγχυση, ανασφάλεια, απελπισία, απόγνωση, συλλογική αδιαφορία, φόβος για το μέλλον.
• Ο αφηγητής αφηγείται την ιστορία παραθέτοντας εναλλάξ στοιχεία της εξωτερικής πραγματικότητας (το καφενείο, η εφημερίδα, οι ειδήσεις, οι ενέργειες του ήρωα, οι κινήσεις του ήρωα, το σούρουπο, το είδωλο του στο καθρέφτη, τα τρόλεϊ, το πλήθος, τα τσιγάρα και ο πωλητής, το ξαναδιάβασμα της εφημερίδας) και στοιχεία του εσωτερικού κόσμου (σκέψεις για ενδεχόμενο νέου πολέμου, προβληματισμός για την έναρξη συνεχόμενων τοπικών πολέμων, διάψευση ελπίδας για παγκόσμια ειρήνη, ιδεολογική σύγχυση, κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, έλλειψη πίστης σε ιδεολογίες, αναδρομή στις ελπίδες του παρελθόντος και συνειδητοποίηση της απουσίας ελπίδας, μνεία των συγγραφικών του πονημάτων ) ή συναισθήματα του ήρωα (Απογοήτευση και απελπισία για την διάψευση των ελπίδων του, ανασφάλεια για την κατάσταση της κοινωνίας και το μέλλον του κόσμου, πανικό και υπαρξιακή αγωνία στη σκέψη της απώλειας της ελπίδας, φόβο για το μέλλον, μικρή και παράλογη ελπίδα μετά την σκέψη να εκφράσει την υπαρξιακή του αγωνία μέσω μιας αγγελίας. )
•  Το διήγημα μπορεί να χαρακτηριστεί ως «στατικό», γιατί λείπει η δράση και η κίνηση, καθώς ο ήρωας είναι καθηλωμένος στο χώρο του καφενείου και λειτουργεί αποκλειστικά ως αναγνώστης εφημερίδας. Ωστόσο η αφηγηματική αδράνεια αντικαθίσταται και αναπληρώνεται από μια άλλη δράση που ο ήρωας του διηγήματος τη ζει ως εσωτερική ένταση.

Ενότητες
   Ενότητα 1η: « Όταν μπήκε στο καφενείο...Το πανόραμα της ζωής!» Η ανάγνωση της εφημερίδας.
  Η λιτή γλώσσα του συγγραφέα αποδίδει τον κοινωνικό προβληματισμό και το ψυχολογικό αδιέξοδο του κεντρικού ήρωα. Ο ίδιος παρατηρεί τις εξελίξεις στη λεωφόρο , η οποία συμβολίζει τη ζωή, περιορισμένος σε ένα καφενείο, πίσω από μία τζαμαρία που οριοθετεί ακριβώς αυτή τη φυλακή του. Οι ειδήσεις της εφημερίδας εντείνουν την αγωνία του και αποδίδουν το ζοφερό κλίμα της εποχής. Αυτό το κλίμα ανασφάλειας και αβεβαιότητας διαμορφώθηκε διότι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου πολέμου δεν είχε ως αποτέλεσμα την πολυπόθητη και αναμενόμενη ειρήνη. Αντίθετα, δημιούργησε την προσδοκία και το φόβο ενός επερχόμενου πολέμου. Οι εφημερίδες εκείνης της εποχής περιείχαν σχεδόν την ίδια θεματολογία με τις σύγχρονές μας εφημερίδες και αναφέρονταν σε εγκλήματα, ειδήσεις που αφορούσαν την οικονομία αλλά και κοσμικά νέα και μικρές αγγελίες. Από τις ειδήσεις της εφημερίδας του ήρωα, ξεχωρίζουμε το έλλειμα του προϋπολογισμού και τις τρεις αυτοκτονίες γιατί πρόκειται για ενδείξεις του αδιέξοδου, ανέλπιδου μέλλοντος μετά τον πόλεμο.
 Ο ήρωας κυριεύεται από πανικό και απελπισία, καθώς περνάει η ώρα και συνειδητοποιεί τη ζοφερή κατάσταση που βιώνει η γενιά του. Αυτή η ψυχική κατάσταση αποτυπώνεται στις κινήσεις του καθώς περνάει το χέρι του μέσα από τα μαλλιά του και ιδρώνει εκδηλώνοντας έτσι την αγωνία και την απελπισία του.
Ενότητα 2η: « Δεν είχε αλλάξει διόλου προς το καλύτερο... Δεν μπορεί παρά να’χουν» Η ελπίδα.
  Σημαντικό χαρακτηριστικό της 2ης ενότητας του κειμένου αποτελεί η επανάληψη του ρήματος «ελπίζω» και των παραγώγων του. Επιπλέον, οι λέξεις σύγχυση, ταραχή, πόλεμος και ειρήνη είναι συναισθηματικά φορτισμένες και προκαλούν ιδιαίτερο αισθητικό αποτέλεσμα, ενσωματωμένες σε ένα διήγημα που σχετίζεται με τον πόλεμο.
  Ανάμεσα στις ελπίδες του, που διαψεύστηκαν, ο συγγραφέας αναφέρει και αυτές που αφορούσαν την κομμουνιστική ιδεολογία του. Ο κομμουνισμός υποστηρίζει την κοινοκτημοσύνη των μέσων παραγωγής και τη θεμελίωση αταξικής κοινωνίας. Πρόκειται για μία ιδεολογία με πολλούς υποστηρικτές στην χρονική περίοδο που εντάσσεται το παρόν διήγημα.
  Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η αναφορά σε μία παιδική ανάμνηση του ήρωα, η οποία παραλληλίζεται με την απουσία ελπίδας που κυριαρχεί στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων της συγκεκριμένης χρονικής συγκυρίας  ( μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο). Συγκεκριμένα αναφέρεται στην ανίατη αρρώστια της θείας του όταν ο ίδιος ήταν παιδί. Του είχε μείνει χαραγμένη στο μυαλό η φράση του γιατρού « δεν υπάρχει ελπίδα» και του θύμισε αρκετά την τωρινή του κατάσταση. Ήταν ένα εύστοχο παράδειγμα για να μας εξηγήσει, πιο παραστατικά ίσως, ότι η απουσία ελπίδας στη ζωή του ανθρώπου, ισοδυναμεί με θάνατο.

Ενότητα 3η: « Ξανάριξε μια ματιά στην εφημερίδα...στο αυριανό φύλλο» Αντίδραση στην πραγματικότητα
 Ο ήρωας αντιλαμβάνεται ότι η παθητική στάση της γενιάς του οδηγεί σε αδιέξοδο. Συνεπώς αποφασίζει να δράσει και να φανερώσει σε όλους – μέσω μίας αγγελίας- αυτό που λείπει από τον καθένα μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου πολέμου: η ελπίδα. Θα την ψάξει μέσα από το σπαρακτικό «ζητείται» της αγγελίας του . Η ελπίδα είναι απαραίτητη για τη συνέχιση της ζωής, για την εξέλιξη πέρα από τη στασιμότητα που έχει προκαλέσει η έλλειψή της. Η ελπίδα γεννά την προσδοκία, τους στόχους, τα όνειρα και αποτελεί βάση της ύπαρξής μας. Η ελπίδα είναι ο μοναδικός τρόπος διαφυγής από το αδιέξοδο που γέννησε ο πόλεμος. Όπως διαπιστώνουμε από την στάση του ήρωα, η ελπίδα αναδύεται μέσα από τη δράση και όχι την αδράνεια. Η αναζήτηση της ελπίδας πρέπει να είναι διαρκής...

                           Χαρακτηρισμός του κεντρικού ήρωα
  Ο ήρωας συνηθίζει να διαβάζει καθημερινά εφημερίδα, να παρατηρεί τη ζωή γύρω του και  επιλέγει τη συγγραφή διηγημάτων ως τρόπο έκφρασης των προβληματισμών του. Είναι πνεύμα ανήσυχο, κριτικό, με ενδιαφέρον για τα προβλήματα της εποχής του. Έχει αγωνιστεί υπερασπιζόμενος τα ιδανικά του τα οποία τώρα διαπιστώνει ότι καταρρέουν. Το πάθος που γεννούσε η πίστη του σ’αυτά , έδωσε τη θέση του στην απελπισία ως απόρροια της απογοήτευσης και της διάψευσης των ελπίδων του. Νιώθει βαθιά λύπη καθώς παρακολουθεί την πραγματικότητα να διαλύει τα όνειρα και τις προσδοκίες του. Πρόκειται για έναν ιδεαλιστή, γεμάτο αγάπη για τον συνάνθρωπό του με τον οποίο όμως βιώνει μία έλλειψη επικοινωνίας και αλληλοκατανόησης, οι οποίες θα ήταν λογικό να υφίστανται εφόσον η διάψευση των ελπίδων αποτελεί μία γενικευμένη κατάσταση. Η διάψευση φαίνεται από τα αποσπάσματα της εφημερίδας που παρατίθενται (κατά σειρά: τεταμένη παγκόσμια πολιτική σκηνή με τοπικούς πολέμους, απειλή από τη ραδιενέργεια, κίνδυνος νέου πολέμου, προβληματική οικονομία και εξαθλίωση των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων , απελπισία στα όρια της αυτοκτονίας, μιμητισμός και αλλοτρίωση της άρχουσας τάξης). Η ειδησεογραφία λειτουργεί σα μανιβέλα στο μυαλό του ήρωα ως αφορμή και όχι αιτία («Δεν έφταιγε η εφημερίδα....») για να προοικονομήσει τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνουν οι άνθρωποι της εποχής: Φόβο για νέο πόλεμο («η σκιά του 3ου... στην Ινδοκίνα σήμερα αύριο..., Ο πόλεμος, η βόμβα υδρογόνου..., ... πως ο εφιάλτης του πολέμου δεν θα στοίχειωνε πια τη γή μας..., ... Την ειρήνη, τη βαθειά τούτη λαχτάρα που κρέμεται από μια κλωστή., Η σκια του καινούριου πολέμου»),αρνητικά συναισθήματα, σύγχυση και κοινωνική αθλιότητα («είχε ιδρώσει, αυτοκτονίες για οικονομικούς λόγους, Σκεφτότανε τη φτώχεια, την αθλιότητα..., την ταραχή που είχε μέσα σου..., διάψευση από κάθε λογής ιδεολογίες, οι δυο αυτοκτονίες, Άγγιζε θέματα του καιρού μας: τον πόλεμο, την κοινωνική δυστυχία...»). Και, πάνω απ' όλα, την ματαίωση, την διάψευση και , τελικά, την απουσία ελπίδας που διατρέχει όλο το απόσπασμα και εμφανίζεται καθαρότερα σε αρκετά σημεία με την χρήση των λέξεων «ελπίζω» και «ελπίδα» .Ταυτόχρονα θεωρεί ότι η απουσία ελπίδας είναι υποτιμητική. Αυτούς τους προβληματισμούς τους ξεδιπλώνει στα γραπτά του τα οποία όμως δεν εκδίδει διότι προσπαθεί να αποφύγει την δογματική κριτική και την απόδοση πολιτικής «ταμπέλας» στον ίδιο (αριστερός, δεξιός κλπ.) Ξαφνικά αποφασίζει να εκφράσει την υπαρξιακή ανάγκη του δημοσιεύοντας την αγγελία «Ζητείται ελπίς». Η βιασύνη του υποδηλώνει την προσπάθεια να βρει διέξοδο στην μοναξιά του και να συνδεθεί με τους συνανθρώπους του,να μη μείνει αδρανής και απαθής μπροστά στη ζοφερή πραγματικότητα αλλά να δράσει, έστω και με την δημοσίευση της αγγελίας, προκειμένου να ανοίξει μία χαραμάδα στην ελπίδα, να ξαναπιστέψει στον άνθρωπο και τα ιδανικά που απαιτείται να ξαναθέσει.

                                   Ιδέες και συναισθήματα
 Τα συναισθήματα του ήρωα αντιστοιχούν στη δυσβάσταχτη  πραγματικότητα  της μεταπολεμικής ζωής. Προφανώς τα ίδια συναισθήματα κατακλύζουν και όλη τη γενιά του. Γι’ αυτό ο ήρωας δεν έχει όνομα καθώς θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε, ίσως ο ίδιος ο συγγραφέας, ένας φίλος, ένας γνωστός αλλά και ένας παντελώς άγνωστος. Το νήμα που δένει αυτούς τους ανθρώπους είναι η απογοήτευση, η απελπισία. Γενικότερα κάθε γενιά που επιζεί μετά από έναν – ακόμη και νικηφόρο- πόλεμο, βιώνει την απόγνωση, τον πανικό και την αδυναμία να ανταπεξέλθει σε ένα αβέβαιο μέλλον. Η πολυπόθητη ειρήνη , η ασφάλεια και η ευημερία που θα έπονταν, δεν έγιναν ποτέ πραγματικότητα. Η σταθερότητα σε κάθε τομέα της ζωής αποδείχθηκε ευσεβής πόθος.
    Ωστόσο μέσα στην απελπισία του ο ήρωας αφήνει να διαφανούν κάποιες χαραμάδες ελπίδας  μέσα από αισιόδοξες σκέψεις («Βέβαια άλλοι θα 'χουν ελπίδα, σκέφτηκε. Δεν μπορεί παρά να 'χουν!»)  , από την ίδια την απέλπιδα ενέργεια του (την αγγελία) και από την όρεξη με την οποία όρμησε να την πραγματοποιήσει.

  Αφηγητής: είναι τριτοπρόσωπος, ετεροδιηγητικός , με εστίαση μηδενική, παντογνώστης καθώς γνωρίζει και την εξωτερική δράση αλλά και τις σκέψεις, τα συναισθήματα του ήρωα. Συγκεκριμένα, εκτός από τις εικόνες της εξωτερικής πραγματικότητας ( η περιγραφή του καφενείου, η εφημερίδα, το τρόλει, οι περαστικοί κλπ.) παρουσίαζει λεπτομερειακά και την ψυχοσύνθεση του ήρωα.

 Αφηγηματικός χρόνος: α) ιστορικός χρόνος , η δεκαετία του ’50 δηλαδή η μεταπολεμική περίοδος του ψυχρού πολέμου. β) Μυθικός χρόνος: Πολύ σύντομος, ουσιαστικά πρόκειται για ένα απόγευμα ως το σούρουπο. Ωστόσο υπάρχει και μία αναδρομική αφήγηση, μία αναφορά ενός περιστατικού από την παιδική του ηλικία, με το οποίο συσχετίζει την απελπισία του με τη μη αναστρέψιμη κατάσταση της υγείας της ετοιμοθάνατης θείας του. Μέσω αυτής της αναλογίας επιχειρεί να αποδώσει το μέγεθος του υπαρξιακού και ιδεολογικού αδιεξόδου του.

  Η διαχρονικότητα και η παγκοσμιότητα του κειμένου εξασφαλίζονται από την ανωνυμία του ήρωα και από την αοριστία του χώρου και του χρόνου. Στην θέση του ήρωα θα μπορούσε να βρίσκεται κάθε απελπισμένος άνθρωπος, απογοητευμένος από την πτώχευση των ιδανικών και των ιδεολογιών του. Η ανωνυμία δηλώνει ότι το κεντρικό πρόσωπο του διηγήματος είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα των ανθρώπων της εποχής. Το ίδιο σημαίνει και η αοριστία χώρου (κάποιο καφενείο σε κάποια μεγάλη πόλη) και χρόνου (μετά τον Β' Παγκόσμιο).

  Γλώσσα/ Ύφος: Παρατηρούμε ότι ο συγγραφέας ενσωματώνει στη δική του γλωσσική έκφραση και στοιχεία της καθαρεύουσας.(« Αι απώλειαι εκατέρωθεν υπήρξαν βαρύταται», « Η σκιά του νέου πολέμου απλούται εις τον κόσμο μας» και ο τίτλος του διηγήματος «Ζητείται ελπίς».) Τα στοιχεία αυτά του κειμένου παρατίθενται αυτούσια, χωρίς να μεταγραφούν από το συγγραφέα στη δημοτική, που είναι το κατεξοχήν εκφραστικό του όργανο, διατηρώντας , με τον τρόπο αυτό, τη ζωντάνια και τη φόρτιση που έχουν. Ταυτόχρονα, η χρήση αυτή είναι σκόπιμη διότι επιχειρεί να αποτυπώσει ειρωνικά τη διγλωσσία που επικρατούσε στη δεκαετία του ’50. Η καθαρεύουσα ήταν η επίσημη γλώσσα του κράτους, κυρίως στο γραπτό λόγο. Είχε επιβληθεί από τα συντηρητικά καθεστώτα στην εκπαίδευση, τη διοίκηση, τη νομοθεσία και τον τύπο.
 Η σκόπιμη ενσωμάτωση τύπων της καθαρεύουσας -στην εφημερίδα, στις Μικρές αγγελίες, στους τίτλους των ειδήσεων κλπ- μαζί με νεολογισμούς («ευμορφιάς»), στοιχεία της δημοτικής ( φόρεμα αντί ένδυμα, κομψότατο) και ξενικές ή ελληνοποιημένες λέξεις ( κοκταίηλ, εμπριμέ, τοκ, σικ, ελεγκάντικη, χολ, WC, ατζέντα) σαρκάζει την αλλοτρίωση και τον στείρο μιμητισμό της ιθύνουσας τάξης. Γενικότερα, η σύγχυση της γλώσσας αντικατοπτρίζει τη σύγχυση ταυτότητας της  εποχής. Αυτοί που χρησιμοποιούν την καθαρεύουσα , θεωρώντας κατώτερη τη δημοτική, ενώ επιχειρούν να διασφαλίσουν την καθαρότητα της γλώσσας, απαλλάσοντάς την από λαϊκούς τύπους, την « εμπλουτίζουν» με ξένες λέξεις, νοθεύοντάς την.
  Με ειρωνική διάθεση αντιμετωπίζει και τη στάση ζωής των Ελλήνων όπως αυτή αποτυπώνεται στις ειδήσεις και τις αγγελίες. Εκεί παρουσιάζονται οι ανάγκες των Ελλήνων ανάλογα με την κοινωνική τους τάξη και την οικονομική επιφάνεια. ( κοκταίηλ, τζιπ, νεόδμητος πολυκατοικία, τάπης γνήσιος περσικός, ενοικιάζεται δωμάτιο, ζητείται γραφομηχανή, ραδιογραμμόφωνον).
  Η γλώσσα του συγγραφέα είναι η γλώσσα της καθημερινότητας, απλή δημοτική, άμεση, πυκνή, ουσιαστική, ρεαλιστική θα λέγαμε, ώστε να μπορέσει να αποτυπώσει την έλλειψη ελπίδας.

  Το ύφος του συγγραφέα είναι λιτό,ζωντανό, παραστατικό με γρήγορο,κάποιες φορές ασθματικό,  ρυθμό. Αυτός υπηρετείται από τον μικροπερίοδο λόγο ( «Πέρασε το χέρι του στα μαλλιά του. Σκούπισε τον ιδρώτα στο μέτωπό του· είχε ιδρώσει, κι όμως δεν έκανε ζέστη.»), τα ασύνδετα σχήματα ( «Και στο μεταξύ, το αίμα χυνότανε, στην Κορέα χτες, στην Ινδοκίνα σήμερα, αύριο…») , τις επαναλήψεις , τη βραχυλογία , την εκφραστική πυκνότητα και την κινηματογραφική τεχνική.

ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ: Η ρεαλιστική ματιά του συγγραφέα και η σκοτεινή διάθεση του ήρωα δεν επιτρέπουν τη χρήση πολλών εκφραστικών μέσων. Εντοπίζουμε μόνο:
-   Επαναλήψεις. «Σύγχυση στον τομέα των ιδεών, σύγχυση στον κοινωνικό τομέα, σύγχυση…» , «Και είχε ελπίσει. Μα τώρα ήτανε πια χωρίς ελπίδα. Ναι, δε φοβότανε να το ομολογήσει στον εαυτό του πως ήτανε χωρίς ελπίδα.Μια σειρά από διαψεύσεις ελπίδων ήταν η ζωή του. Είχε ελπίσει τότε… Είχε ελπίσει ύστερα…
Αντιθέσεις. «Και είχε ελπίσει. Μα τώρα ήτανε πια χωρίς ελπίδα», «Ένας άνθρωπος που είχε ελπίσει άλλοτε, και τώρα δεν έχει ελπίδα»
  - Μεταφορές/ Προσωποποιήσεις: «το μεγάλο τζάμι που έβλεπε στη λεωφόρο», « Έριξε μια ματιά στις «Μικρές Αγγελίες» , « Σκέψεις γυρίζανε στο νου του», «Πως θα 'ρχόταν η ειρήνη, πως ο εφιάλτης του πολέμου δε θα ίσκιωνε πια τη γη μας », «η σκιά του τρίτου δεν είχε πάψει να βαραίνει πάνω στον κόσμο μας.» «το σκοτεινό πρόσωπο της ζωής.» « Την ειρήνη, τη βαθιά τούτη λαχτάρα, που κρέμεται από μια κλωστή» « Σκεφτότανε το φόβο που έχει μπει στις καρδιές», « Άγγιζε θέματα του καιρού μας», «Φοβότανε την ετικέτα που θα του δίνανε σίγουρα οι μεν και οι δε.»
    - Παρομοιώσεις: «Σαν να ήταν έγκλημα αυτό. Σαν να είχε ένα σημάδι πάνω του που το μαρτυρούσε. Σαν να ήτανε γυμνός ανάμεσα σε ντυμένους.»
   Να σημειώσουμε βέβαια ότι αυτά τα εκφραστικά στοιχεία στηρίζουν την παραστατικότητα του κειμένου και την άριστη απόδοση του υπαρξιακού αδιεξόδου μετά τον πόλεμο και δεν στοχεύουν να εξωραϊσουν την πραγματικότητα.
                                  
                                        

 ΠΗΓΕΣ:
1)« Ερμηνευτικές αναλύσεις στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄Γυμνασίου» Θεοδώρα Μερτίκα , Στέλλα Πανουργιά-Σαββανή, Μανώλης Μανδαμαδιώτης, Στέλλα Αλιγιζάκη, εκδ. Πατάκη , Αθήνα, 2006.
8) Προσωπικές σημειώσεις.



http://alexgger.blogspot.gr/2013/04/blog-post_6.html                                              

Σάββατο, 7 Μαΐου 2016

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ΄ΛΥΚΕΙΟΥ


1) Να εντοπίσετε τον τρόπο ανάπτυξης του αποσπάσματος και να διακρίνετε το σημείο με ειρωνική διάθεση.
« ... κι όμως κανείς δεν θα παραδεχθεί ότι υπάρχει πιθανότητα να μπερδεύει ένα μυθιστόρημα που έχει γραφτεί από άντρα για μυθιστόρημα που έχει γραφτεί από γυναίκα. Κατ’αρχήν υπάρχει η προφανής και τεράστια διαφορά εμπειριών. Η ουσιαστική διαφορά όμως δεν βρίσκεται στο γεγονός ότι οι άντρες περιγράφουν μάχες και οι γυναίκες τοκετούς αλλά στο πώς περιγράφει κάθε φύλο τον εαυτό του.»

2) Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου. Να διατυπώσετε ένα επιχείρημα ,με βάση τα στοιχεία της παραγράφου, το οποίο θα καταλήγει στο συμπέρασμα : «Άρα αναπόφευκτα οι γυναίκες παρουσίασαν μικρότερη λογοτεχνική παραγωγή.»

«Το γεγονός , όπως πιστεύω ότι θα συμφωνήσουμε όλοι, είναι ότι από τα αρχαία χρόνια μέχρι τις μέρες μας οι γυναίκες έχουν γεννήσει ολόκληρο τον πληθυσμό της οικουμένης. Η εργασία αυτή απορρόφησε πολύ χρόνο και δύναμη. Επιπλέον τις έφερε σε θέση εξάρτησης από τους άντρες και παρεμπιπτόντως – αν αυτό είχε κάποια σχέση με το θέμα μας- εμφύσησε στις γυναίκες ορισμένα από τα πιο ελκυστικά και αξιοθαύμαστα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φυλής.»

3) Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης του αποσπάσματος; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
« Τα βιβλία αν χρειάζονται υποστήριξη από έναν πρόλογο εδώ, μία εισαγωγή εκεί, δεν έχουν δικαίωμα να υπάρχουν περισσότερο από ένα τραπέζι που για να είναι σταθερό χρειάζεται να στηρίξεις το ένα του πόδι με ένα διπλωμένο κομμάτι χαρτί»

4) Ποια λειτουργία της γλώσσας επιλέγει η συγγραφέας για το ακόλουθο χωρίο;
« Ο γιος της επιμένει ότι ξεχνούσε το ρόλο της μόνο όταν υπήρχε κάτι αταίριαστο στα λόγια, όταν έμπαινε κάποιο σκουπιδάκι στη θαυμαστή μηχανή της μεγαλοφυίας της».

( Οι ασκήσεις 1-4 βασίζονται σε αποσπάσματα από το βιβλίο της Βιρτζίνια Γουλφ
« Σκοτώνοντας τον άγγελο του σπιτιού», Μικρά Τσέπης εκδ. Καστανιώτη)

5)  Να βρείτε τους τρόπους ανάπτυξης της παραγράφου; Γιατί χρησιμοποιείται το β’ ενικό πρόσωπο;
     Θα έλθει η μέρα που θα είσαι ηλικιωμένος και θα νιώθεις ότι έχεις ζήσει χίλιες ζωές, γιατί θα είναι σαν να ήσουν παρών στη Μάχη του Βατερλό,  ότι παρακολούθησες τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα κι ότι ήσουν πολύ κοντά στο σημείο όπου ο Bertoldo il Nero, αναμιγνύοντας ουσίες σε ένα γουδί για να βρει τον τρόπο να φτιάξει χρυσό, ανακάλυψε κατά λάθος την πυρίτιδα (μπαρούτι) και εκτινάχθηκε στον αέρα (και καλά να πάθει). Αντίθετα, άλλοι φίλοι σου, οι οποίοι δεν θα έχουν καλλιεργήσει τη μνήμη τους, θα έχουν ζήσει μια μόνο ζωή, τη δική τους, που θα πρέπει να ήταν και πολύ μελαγχολική και στερημένη από μεγάλες συγκινήσεις. (http://antikleidi.com/2016/03/16/umberto_eco_grama_egono/#more-100334)

6) Ποια είναι τα δομικά μέρη της παραγράφου;

  Εκ φύσεως ο άνθρωπος είχε δύο πηγές δράσης, την επιθυμία και το φόβο. Κάθε του απόφαση, κάθε του βήμα γινόταν είτε με το καρότο, λοιπόν, είτε με το μαστίγιο. Μα φαίνεται πως ξέχασε στην πορεία ο άνθρωπος να θέλει και ξέμεινε να φοβάται. Σαν να περάσαμε τη φύση από σουρωτήρι τόσα χρόνια και κρατήσαμε το κατακάθι. Έτσι, ασυνείδητα έμαθε ο άνθρωπος να αντιδρά, είτε από φόβο είτε από ανάγκη, κι όχι να δρα. (http://www.tovima.gr/opinions/useropinions/article/?aid=786638#.VwDGa5KZ_TU.google_plusone_share)

7) Να εντοπίσετε τη συλλογιστική πορεία της παραγράφου

  Η επικράτηση του φόβου δεν ήρθε από μόνη της, αλλά με αιώνες συστηματικής επιβολής. Εν αρχή υπάρχει η ανάγκη του ανθρώπου για προστασία, που τον κάνει να σχηματίζει κοινωνίες, να ‘επιλέγει’ εξουσίες θυσιάζοντας ενστικτωδώς ολίγη ως πολλή από την ελευθερία του με σκοπό την επιβίωσή του. Πέρα από το φόβο του θανάτου, υπάρχει και ο φόβος της απομόνωσης και της περιθωριοποίησης. Είναι ένας φόβος συνομήλικος που κινεί τον άνθρωπο να αναζητά καταφύγιο σε ομάδες, να κυνηγά να τρυπώσει σε κάποιο υποκατάστατο οικογένειας, που αναμφισβήτητα είναι το μοναδικό φυσικό ανθρώπινο σύνολο.  Όπου υπάρχει φόβος, είναι εκμεταλλεύσιμος, γιατί ο φόβος φωλιάζει στην αδυναμία. Ο Rousseau (ο οποίος ταυτίζεται με τον Hobbes ότι ο άνθρωπος κινείται από φόβο) στον Εmile δηλώνει ξεκάθαρα την ευθύνη της κοινωνίας στην ανθρώπινη διάβρωση. Ο φόβος του θανάτου δεν είναι φυσικός, αλλά μας επιβάλλεται από κληρικούς, φιλοσόφους, γιατρούς που κάνουν τον άνθρωπο να αποτάξει την κληροδοτημένη γνώση του να υποφέρεις και να πεθαίνεις εν ηρεμία. (http://www.tovima.gr/opinions/useropinions/article/?aid=786638#.VwDGa5KZ_TU.google_plusone_share)

8) Ποιους  τρόπους και μέσα πειθούς χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην παράγραφο;

  Χρόνια πριν, ένα βιβλίο του Μενέλαου Λουντέμη που διαδραματιζόταν στη δεκαετία του '30 στάθηκε η αφορμή για να συνειδητοποιήσω πως είναι σταθερή μόδα σε κάθε εποχή οι μεγαλύτεροι να κατακρίνουν τις νέες γενιές και να βαφτίζουν ανώτερες τις παλαιότερες εποχές. Γίνεται να μη συμβαίνει αυτό σε μια εποχή που δοκιμάζεται η κοινωνική συνοχή κι ο κόσμος τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα; Σε μια εποχή που νιώθουμε πως όλα γύρω μας καταρρέουν; Αν, δε, αναλογιστούμε και το ότι ο Καβάφης, που τόσο έχει δοξαστεί σε Ελλάδα και εξωτερικό για την ποίησή του εδώ και χρόνια, μετά βίας κατάφερνε να εκδώσει κάποια από τα ποιήματά του όσο ζούσε, τότε θα καταλάβουμε ότι πολλές φορές ένα ξεχωριστό πνεύμα δεν αναγνωρίζεται όσο το σώμα που το φέρει, ζει.

9) Με ποιον/ποιους τρόπο/ους αναπτύσσεται η παράγραφος;

        Θα αναρωτηθείς γιατί παλιά οι υπολογιστές ονομάζονταν ηλεκτρονικά μυαλά; Διότι      σχεδιάστηκαν με βάση το μοντέλο του εγκεφάλου σου (μας), αλλά ο εγκέφαλος έχει περισσότερες διασυνδέσεις από έναν υπολογιστή, είναι ένα είδος υπολογιστή που κουβαλάς πάντα μαζί σου, ο οποίος μεγαλώνει και δυναμώνει με την άσκηση, ενώ ο υπολογιστής που έχεις πάνω στο γραφείο σου, όσο πιο πολύ τον χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερη ταχύτητα χάνει και μετά από μερικά χρόνια θα πρέπει να τον αλλάξεις.  Αντίθετα, στην εποχή μας, το μυαλό σου μπορεί να διαρκέσει έως και ενενήντα χρόνια -αν το έχεις εξασκήσει. Και στα ενενήντα του χρόνια θα θυμάται περισσότερα πράγματα από αυτά που θυμάσαι τώρα. Και μάλιστα δωρεάν! (http://antikleidi.com/2016/03/16/umberto_eco_grama_egono/#more-100334)

10) Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου και να δικαιολογήσετε τη χρήση της διπλής παύλας.

Το πρώτο και κύριο εργαστήριο κατασκευής σύμμορφων προς την κοινωνία ατόμων είναι η οικογένεια. Η κρίση της σύγχρονης οικογένειας δεν έγκειται μόνο ούτε κυρίως στη στατιστική της διάλυση· το βασικό είναι ο θρυμματισμός και η αποσύνθεση των παραδοσιακών ρόλων -άντρας, γυναίκα, γονείς, παιδιά- και η συνέπειά τους: ο άμορφος αποπροσανατολισμός των νέων γενεών.
( Κ. Καστοριάδης: Λόμπι και Χόμπι  [Πηγή: www.doctv.gr])

11) Ποια είναι η συλλογιστική πορεία της παραγράφου; Να δικαιολογήσετε τη χρήση της άνω κάτω τελείας
  To δυτικό όμως εκπαιδευτικό σύστημα έχει μπει εδώ και είκοσι χρόνια σε φάση επιταχυνόμενης διάλυσης. Υφίσταται κρίση περιεχομένου: τι μεταδίδεται, και τι πρέπει να μεταδίδεται, και με βάση ποια κριτήρια; Δηλαδή: κρίση των «προγραμμάτων» και κρίση του στόχου προς τον οποίο καταρτίζονται τα προγράμματα. Διέρχεται επίσης κρίση της εκπαιδευτικής σχέσης: ο παραδοσιακός τύπος της αναντίρρητης αυθεντίας έχει γκρεμιστεί, και νέοι τύποι -ο δάσκαλος-συμμαθητής, για παράδειγμα- δεν καταφέρνουν ούτε να διαμορφωθούν, ούτε να αναγνωριστούν, ούτε να διαδοθούν.  ( Κ. Καστοριάδης: Λόμπι και Χόμπι  [Πηγή: www.doctv.gr])

12) Ποιο τρόπο και πιοα μέσα πειθούς χρησιμοποιεί η αρθρογράφος στο απόσπασμα:

 Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα, η επανάληψη είναι απαραίτητη. Χθες, η 8η Μαρτίου γιορτάστηκε κατά τα συνήθη: αφιερώματα, φωτογραφίες, ψηφίσματα, σχόλια, αναφορές σε όλα τα μέσα, έντυπα, ηλεκτρονικά και κοινωνικής δικτύωσης... Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, με τα απαραίτητα, συνοδευτικά, στοιχεία, όλο και πιο μαύρα, αν σκεφτεί κανείς την πορεία της ανθρωπότητας από το 1909 που καθιερώθηκε έως σήμερα. Και αν η 8η Μαρτίου έχει κάποια χρησιμότητα –γιατί καμία άλλη δεν έχει– είναι γι’ αυτά ακριβώς τα στοιχεία: σε 27 χώρες οι γυναίκες δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους άντρες, 3.500 γυναίκες δολοφονούνται κάθε χρόνο από τους άντρες τους στην ενωμένη Ευρώπη, υψηλή ανεργία στο γυναικείο φύλο, αυξημένα ποσοστά για τις γυναίκες πρόσφυγες κ.ο.κ. Την 8η Μαρτίου θριαμβεύουν οι μετρήσεις και οι στατιστικές. Αυτήν τη χρονιά, προστέθηκαν και τα τιμώμενα πρόσωπα: οι γυναίκες πρόσφυγες.

13)Ποιος τρόπος πειθούς κυριαρχεί στις παράγραφους; Να αναφέρεται και τα μέσα πειθούς.

΄Ενας «πόλεμος» που προδίδεται στο μπακλαβαδοκόψιμο της Ευρώπης με τείχη, στα λασπόνερα της Ειδομένης, στα πολύνεκρα ναυάγια στο Αιγαίο, στην πείνα, την οργή, την οδύνη, τον τρόμο, τις αρρώστιες, τον θάνατο, τις καταστάσεις εξαθλίωσης που καταρρίπτουν τους τίτλους πολιτισμού, που εκτραχύνουν τις ψυχές, στη χλαπαταγή απελπισίας που ξεβράζεται καθημερινά στα σαλόνια των σπιτιών αλαφιάζοντας συνειδήσεις. (http://www.kathimerini.gr/852791/opinion/epikairothta/politikh/sygkroysh-oneirwn-kai-apolytwn)

  Δεν είναι μια απλή προσθαφαίρεση ανθρώπων η προσφυγιά, το γνωρίζουν καλά όλοι στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια που έζησαν μεγάλες πληθυσμιακές ανακατατάξεις στις αρχές του 20ού αι., με καταλυτικές επιπτώσεις στους ντόπιους πληθυσμούς – σε ορισμένες περιπτώσεις δημιουργήθηκαν εντελώς νέες κοινωνίες. Η παρούσα προσφυγική κρίση είχε αποκαλύψει την έλευσή της. Ομως κανείς δεν ήθελε να το δει. Δεν υπήρξε σχέδιο που θα απέτρεπε ορισμένες από τις συμφορές, οι συζητήσεις εξαντλούσαν χωρίς καρπούς ό,τι ονόμαζαν και περιέγραφαν. Υπήρξαν μόνο φράχτες, που σκοτώνουν από τη μια την ενότητα και από την άλλη την ευρωπαϊκή αίγλη. Που υπονομεύουν τη βάση των κοινών αρχών, των κοινών ειδώλων, των ήδη συρρικνωμένων από τον φόβο. Που περνούν τις νέες συντεταγμένες από το κόσκινο μιας πρακτικής κυνικής σοφίας. Αφόρητα τοπικιστικής αφού πρόσφυγες συνεχίζουν να έρχονται στην αποθήκη - Ελλάδα.

14) Να αναγνωρίσετε το είδος σύνταξης που επέλεξε ο αρθρογράφος στο χωρίο και να δικαιολογήσετε αυτή την επιλογή. Να την μετατρέψετε στην αντίθετή της.
« Όλοι οι κάθε είδους φασισμοί στηρίζονται σε έναν αρχικό μύθο.»

15)  Ποια συλλογιστική πορεία διαγράφεται στο ακόλουθο απόσπασμα. Προσπαθήστε να διακρίνετε την αναλογία που υπάρχει στην παράγραφο:
΄ Ολοι οι κάθε είδους φασισμοί στηρίζονται σε έναν αρχικό μύθο.Αυτόν της ανώτερης φυλής που έχει ένα ηρωικό παρελθόν και ιστορική συνέχεια ανά τους αιώνες, με προγόνους σχεδόν ημίθεους που μας καλούν να τους ακολουθήσουμε με αντίστοιχες ηρωικές πράξεις. Στην ουσία αντιγράφουν το θρησκευτικό φαινόμενο, που είναι μεταφυσικό, και δημιουργούν μια επίγεια θρησκεία με θεό τον αρχηγό τους. Και όταν η θρησκεία γίνεται επίγεια και το θρησκευτικό φαινόμενο γίνεται πολιτική ιδεολογία, τότε έχουμε  φασισμό.

16) Γιατί χρησιμοποιείται  ο μακροπερίοδος λόγος  και η διπλή παύλα;
  Τα εύλογα ερωτήματα ως προς το κατά πόσον η διογκούμενη τάση λήψεως αυτοφωτογραφιών -των καλούμενων selfies- και εν συνεχεία προβολής τους στο Facebook, αποτελεί ενδεικτικό σημείο ναρκισσιστικής διαταραχής της προσωπικότητας, έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας -που διαπραγματεύεται το θέμα με σχετικά άρθρα- και την ανησυχία πολλών γονιών οι οποίοι βλέπουν καθημερινά τα παιδιά τους να «υπέρ-ποστάρουν» τις αυτοφωτογραφίσεις τους στο Διαδίκτυο, συχνά σε βάρος των δραστηριοτήτων και των υποχρεώσεων της πραγματικής τους ζωής. (http://www.kathimerini.gr/849324/article/epikairothta/ellada/ta-koinwnika-diktya-8refoyn-ton-narkissismo-twn-xrhstwn).

17) Ποια είναι τα δομικά μέρη της παραγράφου; Ποιος ο τρόπος ανάπτυξης;

Παράλληλα, τόσο το Facebook, όσο και τα υπόλοιπα ψηφιακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης ευνοούν, λόγω των δομικών χαρακτηριστικών τους, την αυτοπροβολή, μέσω αυτοπεριγραφών. Ταυτόχρονα, υποθάλπουν τη ματαιοδοξία μέσω των υπερπροβαλλόμενων φωτογραφιών και ευοδώνουν την ανάπτυξη μεγάλου αριθμού, αλλά ρηχών, σχέσεων. Ολα αυτά αποτελούν χαρακτηριστικά που φέρουν έντονη ναρκισσιστική χροιά. (http://www.kathimerini.gr/849324/article/epikairothta/ellada/ta-koinwnika-diktya-8refoyn-ton-narkissismo-twn-xrhstwn).

18) Να εντοπίσετε τις φράσεις συνυποδηλωτικής σημασίας και να τις αποδώσετε κυριολεκτικά
 Καμιά χώρα δεν θα μπορούσε να επιτύχει μόνη τον περιορισμό των ροών. Ομως η βαριά διαλυτική σκιά του πολυπρόσωπου εφιάλτη (έκρηξη της μισαλλοδοξίας, τρομοκρατικές επιθέσεις) που έχει πέσει πάνω στην κουρασμένη από την οικονομική κρίση Ευρώπη καταστρέφει τον καταλύτη που έθεσε σε κίνηση τη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία, την ενότητα. Εθνικισμοί, εσωστρέφεια, φράχτες σχίζουν την ευρωπαϊκή βεντάλια. (http://www.kathimerini.gr/847735/opinion/epikairothta/politikh/8hriwdes-provlhma-isxnes-lyseis)

19) Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου; Να σχολιάσετε το ύφος της αρθρογράφου; Γιατί υιοθετεί το συγκεκριμένο ύφος;
  Με τους διεθνείς διαγωνισμούς υπάρχει πάντα ο... κίνδυνος να εμφανίσει ρωγμές ο πελατειακός χαρακτήρας του ελληνικού Δημοσίου και να εδραιωθεί ο αυτοματισμός της αξιοκρατικής οδού. Οτιδήποτε δεν ελέγχεται και δεν προσφέρεται για εξυπηρετήσεις και ασκήσεις εξουσίας, υπακούει δηλαδή σε κανόνες που αναπροσαρμόζονται διαρκώς στις ανάγκες και στις απαιτήσεις των καιρών, υποχρεώνει σε επίπονες (για όλες τις πλευρές) αξιολογήσεις. Το ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουμε να επιβραβεύουμε τα «πλαστά πτυχία» και τις «αλλοιώσεις βαθμών», σαν να μην πέρασε μια μέρα... (http://www.kathimerini.gr/845966/opinion/epikairothta/politikh/enas-allos-kosmos-einai-efiktos)

20) Να εντοπίσετε το επιχείρημα στο ακόλουθο απόσπασμα:
 Με αυτή την έννοια είμαστε όλοι ξένοι. Επιτομή της ανθρώπινης κατάστασης, περιστασιακά άρνηση ή επιβεβαίωσή της. Αντιφατικά όντα που αναζητούν διαρκώς ταυτότητα, που ψάχνουν εναγωνίως το «εμείς», που μαθαίνουν να το βρίσκουν στην ομοιότητα και να απορρίπτουν τη διαφορά.( http://www.efsyn.gr/arthro/o-xenos-mesa-mas).

21) Ποια είναι η συλλογιστική πορεία που ακολουθείται στην παράγραφο:

 Οι ξένοι προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία σ΄ εμάς τους (συγκυριακά) προνομιούχους, στους βολεμένους: να δούμε μια εκδοχή της δικής μας κατάστασης, να εκπαιδευτούμε να βλέπουμε τον κόσμο με τα μάτια των άλλων, να μάθουμε να μπαίνουμε στη θέση τους. ( http://www.efsyn.gr/arthro/o-xenos-mesa-mas).

Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου 2015

Ζωρζ Σαρή: « Και πάλι σχολείο...»

     

       Βιογραφικά στοιχεία:
Πραγματικό όνομα:  Γεωργία Σαρηβαξεβάνη - Καρακώστα
Γέννηση :23 Μαΐου 1925 ,Αθήνα.
Θάνατος : 9 Ιουνίου 2012(87 ετών), Αθήνα
Είδος Τέχνης :Συγγραφέας, ηθοποιός
 Βραβεύσεις: Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου για το μυθιστόρημα Νινέτ (1994)
Έχει γράψει είκοσι μυθιστορήματα, μία νουβέλα, τέσσερα θεατρικά παιδικά έργα και εννιά βιβλία για μικρά παιδιά.
Έργα της: Όταν ο ήλιος, Κόκκινη κλωστή δεμένη, Τα γενέθλια ,Οι νικητές, Τα χέγια ,Ο Θησαυρός της Βαγίας , το Ψέμα, Κρίμα κι άδικο, Ζουμ ,Μια αγάπη για δύο ,O χορός της ζωής,O Κύριός μου ,Η Μαρία και το αδέσποτο, Τα στενά παπούτσια ,Το παραραράδιασμα


Το κείμενο  μας
Πρόκειται για απόσπασμα από το  μυθιστόρημα* Ε.Π. (« Ενωμένες Πάντα»). Είναι αυτοβιογραφικό έργο και αναφέρεται στη σχέση της Σαρή με την επίσης γνωστή συγγραφέα Άλκη Ζέη. Το μυθιστόρημα αυτό διαδραματίζεται λίγο πριν το Β’  παγκόσμιο πόλεμο σε μια σχολή θήλεων. Αναφέρεται σε μια ιδιωτική σχολή, όπου φοιτούν έφηβες κοπέλες γεμάτες ζωντάνια. Παίζουν , γελάνε, κάνουν σκανταλιές, γνωρίζουν ανθρώπους, συνάπτουν γερές φιλίες οι οποίες δοκιμάζονται καθημερινά. Μέσα σε αυτό το σχολείο φοιτούν εσώκλειστες, αλλά και κορίτσια που πηγαινοέρχονται από τα σπίτια τους. Υπάρχουν καλοί, αστείοι και αγαπημένοι καθηγητές, αλλά και αυστηροί, παράλογοι και οπισθοδρομικοί, όπως είναι και η Διευθύντρια της σχολής…
*Χαρακτηριστικά μυθιστορήματος εφηβικής ηλικίας
-         έχει ήρωες αγόρια ή κορίτσια στην εφηβεία
-         χαίρονται τη ζωή και την ξενοιασιά της ηλικίας τους
-         πρώτα ερωτικά σκιρτήματα
-         απομάκρυνση από παιδική αθωότητα
-         έναρξη ωρίμανσης
-         πρώτες απογοητεύσεις και δυσκολίες της ζωής
(εντοπίστε αυτά τα χαρακτηριστικά στο απόσπασμα)


ΚΥΡΙΟ ΜΗΝΥΜΑ: Τα εφηβικά χρόνια είναι ανέμελα. Ανάμεσα στους μαθητές αναπτύσσονται φιλίες. Η εικόνα είναι οικεία και δεν παρουσιάζει διαφορές από τη σύγχρονη εικόνα των μαθητών σε ανάλογες περιστάσεις. Χαρούμενη ατμόσφαιρα, αγάπη και φιλία μεταξύ των κοριτσιών, συμπάθεια προς την καλή καθηγήτρια. Η σχολική ζωή βέβαια διέπεται από πιο αυστηρούς κανόνες σε σχέση με σήμερα.( Κάντε σύγκριση )


Θεματικά κέντρα:
·         Η επιστροφή στο σχολείο μετά τις καλοκαιρινές διακοπές
·         Χαρακτήρες κοριτσιών, φιλίες, εφηβικές ανησυχίες
·         Κοινωνίες συνθήκες, παιδαγωγικές αντιλήψεις


Περιεχόμενο: το απόσπασμα είναι κοινωνικό αφού δείχνει τις σχέσεις των κοριτσιών μεταξύ τους και με τους καθηγητές τους (Διευθύντρια, Δασκάλα)


Τόπος: Αθήνα, σχολείο Θηλέων.


Χρόνος : απροσδιόριστος.  Μπορούμε να εντάξουμε το απόσπασμα σε ένα γενικότερο χρονικό πλαίσιο, δηλαδή την δεκαετία του 40, όταν η συγγραφέας πήγαινε σχολείο. Πιο συγκεκριμένα  το μυθιστόρημα τοποθετείται χρονικά το 1936-1937( 4 Αυγούστου 1936, δικτατορία του Μεταξά ).


Αφήγηση: τριτοπρόσωπη, χρονολογική, γραμμική ( τα γεγονότα αναφέρονται με τη χρονολογική σειρά που διεξάγονται. Υπάρχουν όμως και αναδρομικές αφηγήσεις  π.χ  το πρόσφατο καλοκαίρι,η ανάμνηση από την Αίγινα, η αναφορά στο περιστατικό της αντιγραφής.


Αφηγηματικοί τρόποι:
Διάλογος  που κυριαρχεί και δίνει στο απόσπασμα ζωντάνια, ποικιλία, παραστατικότητα, θεατρικότητα , προσφέρεται για δραματοποίηση). Ο διάλογος επιτρέπει επίσης να διαφανούν οι διαφορές στην κοινωνική θέση και στις αντιλήψεις των κοριτσιών καθώς και η παιδαγωγική μέθοδος της καθηγήτριας.
Αφήγηση που καταλαμβάνει μικρό μέρος του αποσπάσματος.
Περιγραφή που είναι σύντομη και ωραία.


Αφηγητής:  αμέτοχος στην ιστορία (ετεροδιηγητικός). Παντογνώστης: γνωρίζει γεγονότα, τις σκέψεις  και τα βαθύτερα συναισθήματα των προσώπων.  Η αφήγηση γίνεται σε γ' πρόσωπο από έναν μη δραματοποιημένο αφηγητή. Έχουμε αφήγηση χωρίς εστίαση( μηδενική εστίαση). Η μόνη παρεμβολή παρουσιάζεται   όταν η Ζωρζ αποχαιρετά νοερά την αγαπημένη της  φίλη :  ‘’Αντίο Ποζελάκι….’’   


Γλώσσα :είναι απλή δημοτική, καθημερινή. Χρήση ελάχιστης καθαρεύουσας (Πού ;) Ο λόγος είναι απλός και εκφραστικός και το ύφος απλό, φιλικό, παιδικό, ζωηρό και φυσικό και αποδίδει με επιτυχία το στιλ ομιλίας των νεαρών κοριτσιών.


Ύφος: Απλό, ζωηρό, παραστατικό, χιουμοριστικό και στο τέλος λυρικό.


Σχήματα λόγου : χρησιμοποιούνται κυρίως μεταφορές, παρομοιώσεις, επαναλήψεις, ασύνδετο σχήμα και ωραίες εικόνες προσώπων και τοπίων.
Προσωποποιήσεις: Η τάξη γιορτάζει τη χαρά της πρώτης μέρας  
Μεταφορές: Μάτια λαμπερά γεμάτα θάλασσες και βουνά, γεμάτα παιχνίδια, γεμάτα τρέλες, να προλάβουμε τη θάλασσα λάδι, Κι ήταν η πρώτη μέρα στο σχολείο πανηγύρι, Στην αυλή μεγάλες και μικρές μαθήτριες έκοβαν βόλτες.
Παρομοιώσεις:  Όταν σαν θεά Αθηνά κατέβαινε το λοφάκι
Ασύνδετο σχήμα: Αγκαλιές, φιλιά, γέλια, φωνές, Η Πόπη στο Λουτράκι, η Τίλδα στη Γλυφάδα, Θα τα έγραφε όλα, για την καφασωτή παράγκα …από τον ψηλό βράχο»
Επαναλήψεις: ήταν όμορφη, πιο όμορφη από πέρσι, Πιστεύω
πως φέτος θα πούμε πολλά, πιο πολλά από πέρσι.
Εικόνες: -Ε, και να βλέπατε τον πύργο των παππούδων μου!…με είκοσι τέσσερις λαμπτήρεςΑδύνατη, μικροκαμωμένη…Ομορφούλα
Υπερβολή: «έγινε χαλασμός από τα πολλά χειροκροτήματα»
Αντίθεση: «μεγάλες και μικρές μαθήτριες»


Ενότητες
1η ενότητα, §1-8 Η τάξη γιορτάζει…στο σχολείο πανηγύρι: Η επιστροφή στο σχολείο, η χαρά για το ξανασμίξιμο και οι καλοκαιρινές εντυπώσεις.
2η ενότητα, §9-11 Όταν μπήκε στην τάξη …είχε διαλέξει Το θέμα!: Το σχολικό πρόγραμμα ξεκινά και δίνεται το θέμα της πρώτης έκθεσης.
3η ενότητα, §12-13 Πριν ακόμη χτυπήσει…που φτερούγιζαν γύρω τους: Η Ζωρζ σκέφτεται πώς θα περιγράψει όλα όσα έζησε το καλοκαίρι.


Τα πρόσωπα
Οι μαθήτριες της τάξης: ανήκουν στην εύπορη κοινωνική τάξη (όλες πήγαν  διακοπές το καλοκαίρι σε ακριβά θέρετρα και ξενοδοχεία, φοιτούν εκείνη τη δύσκολη εποχή εσωτερικές σε ιδιωτικό σχολείο). Είναι όλες μία παρέα, παρόλο που διαφέρουν οι συνθήκες της ζωής της καθεμιάς. Είναι αυθόρμητες, γεμάτες ενθουσιασμό , εκδηλώνουν τις φιλικές τους διαθέσεις μέσα στην εορταστική ατμόσφαιρα της επιστροφής στο σχολείο, υποδέχονται φιλικά τη νέα συμμαθήτριά τους. Οι σχέσεις μεταξύ τους είναι στενές και κυριαρχούν  η χαρά, το κέφι, η συγκίνηση, η ανεμελιά, η νοσταλγία και η αισιοδοξία. Τη χαρούμενη αυτή διάθεση την εκδηλώνουν με:  αγκαλιές, φιλιά, γέλια, φωνές, χειροκροτήματα, ανταλλαγή καλοκαιρινών αναμνήσεων, εμπειριών, μυστικών. Νιώθουν όμως και στενοχώρια για τις συμμαθήτριες που δε θα είναι φέτος μαζί τους στο σχολείο. Τα κορίτσια είναι δεμένα μεταξύ τους αν και δεν λείπουν κάποιες ανταγωνιστικές ή τυπικές και αδιάφορες σχέσεις που ίσως κρύβουν κάποια αντιπάθεια. Δείχνουν τον απαιτούμενο σεβασμό στην διευθύντριά τους την Κυρία Ερασμία αλλά τα αισθήματά τους προς αυτήν είναι άχρωμα και άτονα. Υποδέχονται όμως με ενθουσιασμό την αγαπημένη καθηγήτριά τους. Μεταξύ της τελευταίας και των μαθητριών έχει αναπτυχθεί μία ιδιαίτερη οικειότητα και αγάπη.
 Στις συζητήσεις των μαθητριών και στην αφήγηση μπορούμε να εντοπίσουμε κάποια κοινωνικά θέματα που αφορούν το θεσμό της οικογένειας. Υπήρχαν και τότε:
-         διαλυμένες οικογένειες (Αθηνούλα)
-         φτωχιές, πολύτεκνες οικογένειες που συχνά αναγκάζονται να δώσουν τα παιδιά τους για υιοθεσία (Μίνα)
-         κάποια παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο για να εργαστούν (Ποζέλι)
(η φοίτηση στο Γυμνάσιο δεν ήταν τότε υποχρεωτική)


Η Ζωρζ Σαρή:  Είναι το βασικό πρόσωπο του μυθιστορήματος. Αποχαιρετά με συγκίνηση μια φίλη, το Ποζελάκι. Αρχίζει να μιλά με ενθουσιασμό για παλαιότερες διακοπές της στη Βαγία. Παρουσιάζεται αυθόρμητη, ξέγνοιαστη, ομιλητική και διαθέτει ζωηρή φαντασία. Θέλει να γράψει την καλύτερη έκθεση , όταν η καθηγήτριά τους τούς αναθέτει να γράψουν την πρώτη έκθεση. Αισθάνεται ακόμα τύψεις για την αντιγραφή που έκανε την προηγούμενη χρονιά. Παρουσιάζεται ρομαντική, αγαπά τη θάλασσα, είναι τίμια και ειλικρινής.
Άλλες μαθήτριες:
Λίλη: είναι  υπεροπτική, εγωίστρια και ψυχρή.
Κική:  φαντασμένη και επιδειξιομανής.
 Άλμπα: εσωστρεφής, λιγομίλητη,  ντροπαλή.


Η καθηγήτρια:  Η δεσποινίς Κλάρα εμφανίζεται προσιτή, απλή ,φιλική και αγαπητή στις μαθήτριες. Μιλάει με οικειότητα στα κορίτσια γι’αυτό είναι αξιαγάπητη. Αυτή η διαπροσωπική σχέση με τις μαθήτριές της είναι προχωρημένη  για εκείνη την εποχή της αυστηρότητας . Είναι αφοσιωμένη στη δουλειά της και υπεύθυνη , θέτει στόχους και προγραμματίζει από την αρχή της χρονιάς το μάθημά της αφού από την πρώτη κιόλας ώρα αναθέτει εργασία στις μαθήτριες.  Έχει απαιτήσεις από τις μαθήτριές της. Πρόκειται για μία χαρισματική εκπαιδευτικό.  Είναι ευγενική καθώς καλωσορίζει τη νέα μαθήτρια.


Η κυρία Ερασμία Δελαπόρτα (η διευθύντρια): Φαίνεται τυπική, απρόσωπη, με αυστηρή συμπεριφορά. Δείχνει ψυχρή, ηθελημένα απόμακρη για να προκαλεί σεβασμό αλλά και φόβο  και έχει υιοθετήσει συντηρητική συμπεριφορά. Είναι λακωνική καθώς περιορίζεται σε σύντομες ανακοινώσεις.


ΕΡΓΑΣΙΕΣ:  1) Συγκρίνετε τις εμπειρίες αγοριών και κοριτσιών εκείνης της εποχής με τις δικές σας. Βρείτε και φωτογραφικό υλικό.
2) Περιγράψτε τη διάθεσή σας και τα συναισθήματά σας την πρώτη μέρα της επιστροφής σας στο σχολείο.
3) Ποιος αφηγηματικός τρόπος κυριαρχεί στο απόσπασμα και πώς επιδρά στον αναγνώστη αυτή η επιλογή;



                                           
Και προσωπικές σημειώσεις...

Δευτέρα, 10 Αυγούστου 2015

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ " Ο Μικρός Πρίγκιπας"



                                                           



Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΚΑΙ Η ΑΛΕΠΟΥ

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
  Το κείμενο είναι απόσπασμα από τη νουβέλα* του Σαιντ - Εξυπερύ “Ο μικρός πρίγκιπας”, που γράφτηκε το 1943 και κυκλοφόρησε το 1948 μετά το θάνατο του. `Εχει μορφή παραμυθιού και η υπόθεση του είναι φανταστική. `Οπως στα παραμύθια έτσι κι εδώ τα ζώα και τα λουλούδια σκέφτονται, αισθάνονται και μιλούν.
   Το έργο μεταφράστηκε στα ελληνικά από το Στρατή Τσίρκα, ο οποίος χρησιμοποιεί απλή γλώσσα χωρίς περιττές και περίτεχνες φράσεις. Ο διάλογος κυριαρχεί στο απόσπασμα αυτό και οι σκέψεις του συγγραφέα μπαίνουν στο στόμα του μικρού πρίγκιπα και της αλεπούς. `Ολη η υπόθεση διαδραματίζεται μέσα από τη διαρκή προσωποποίηση της αλεπούς και των λουλουδιών.
  Το περιεχόμενο  είναι συμβολικό- αλληγορικό – φιλοσοφικό και αφορά  τις ανθρώπινες σχέσεις.’Εχει στοιχεία αυτοβιογραφικά καθώς ο συγγραφέας είναι εξόριστος στην Αμερική εξαιτίας του Β’ παγκοσμιου πολέμου και μοιάζει με τον πρίγκιπα που και αυτός βρίσκεται στη γη, πολύ μακριά από τον πλανήτη του. Η πλοκή και τα θέματα διαπλέκονται με χαρακτηριστικά γεγονότα  της ζωής του συγγραφέα. Πίσω από αυτόν το φανταστικό κόσμο που πλάθει ο συγγραφέας, κρύβεται ένας μεγάλος προβληματισμός για τον άνθρωπο, τις αξίες, τους στόχους, το ρόλο του στη ζωή και τα συναισθήματά του. Τα θέματα κρύβουν σύμβολα και αναδεικνύουν τη δύναμη της αγάπης και την αξία της ειρήνης. Όλα αυτά έχουν άμεση σχέση με την αγωνία του συγγραφέα για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τη διάρκεια του οποίου γράφτηκε το συγκεκριμένο βιβλίο.
 Η περιγραφή  είναι απλή, λυρική και γλαφυρή όπως στα παραμύθια. Μπορούμε να εντοπίσουμε και άλλα στοιχεία του κειμένου που θυμίζουν παραμύθι όπως ο ψυχαγωγικός σκοπός του , οι εξωπραγματικές  και υπερφυσικές υποστάσεις όπως η αλεπού που διαθέτει την ικανότητα του λόγου, ο πρίγκιπας που προέρχεται από άλλο πλανήτη κλπ και η απροσδιοριστία του τόπου και του χρόνου ( γεγονός που προσδίδει διαχρονικότητα στα διδάγματα του έργου). Επιπλέον υπάρχει περιπέτεια, γρήγορος ρυθμός, διάλογος που προωθεί την εξέλιξη, η γλώσσα είναι απλή και κατανοητή ενώ είναι έντονα το στοιχείο του διδακτισμού και κυριαρχούν η προσωποποίηση, οι συμβολισμοί και  η αλληγορία. Ταυτόχρονα όμως το έργο διαφοροποιείται από τα παραμύθια στα ακόλουθα σημεία: Η έκτασή του είναι μεγάλη, γνωρίζουμε το δημιουργό ενώ στα παραμύθια μας είναι άγνωστος, το κείμενο περιέχει βαθυστόχαστες αναλύσεις και υψηλά νοήματα, ενώ παρουσιάζει μία αλεπού όχι πονηρή όπως την γνωρίζουμε από τη λαϊκή μας παράδοση αλλά σοφή, με στοχαστική διάθεση και ανθρωπιά. Τέλος παραβιάζεται η γραμμική οργάνωση του χρόνου.  Ο «Μικρός Πρίγκιπας» ανήκει στην κατηγορία του έντεχνου παραμυθιού και όχι του παραδοσιακού.
  Ο χρόνος εξελίσσεται γραμμικά, με εξαίρεση δύο αναδρομικές αφηγήσεις και μια πρόδρομη υποθετική αφήγηση στα λόγια του μικρού πρίγκηπα. Στα λόγια της αλεπούς παρατηρείται η χρήση της θαμιστικής αφήγησης.

  Ύφος-γλώσσα : Η  γραφή είναι συμβολική για τις ανθρώπινες σχέσεις και το ύφος είναι απλό, λυρικό-ποιητικό και γλαφυρό  στα σημεία που στοχάζεται. Το απόσπασμα περιέχει βαθιά στοχαστικότητα η οποία δεν εκδηλώνεται με φραστικές εξάρσεις, αλλά υποκρύπτεται στην παιδική αθωότητα του μικρού πρίγκιπα και στο ήρεμο αλλά στοχαστικό ύφος της αλεπούς.  Οι χρόνοι που κυριαρχούν είναι ο ενεστώτας και ο αόριστος.

*  νουβέλα: ένα από τα τρία βασικά είδη της αφηγηματικής πεζογραφίας(μαζί με το διήγημα και το μυθιστόρημα) Ως προς την έκταση τοποθετείται ανάμεσα στα δύο προηγούμενα.Εξιστορεί κυρίως γεγονότα της εποχής κατά την οποία γράφτηκε.Ο συγγραφέας ρίχνει το βάρος στην ηθογράφηση και την ψυχογράφηση των χαρακτήρων, αλλά δεν εμβαθύνει εξίσου στην πλοκή.


 ΝΟΗΜΑ
Πρόκειται για φανταστική υπόθεση στην οποία ο συγγραφέας πέφτει με το αεροπλάνο του* -που έχει πάθει βλάβη- στην έρημο. Εκεί συναντά ένα ασυνήθιστο παιδί (το Μικρό Πρίγκιπα),που κατά έναν παράξενο τρόπο είχε προσγειωθεί στο ίδιο σημείο, γνωρίζονται και γίνονται φίλοι. Ο αφηγητής μαθαίνει πολλά από τον καινούργιο του φίλο: τις περιπλανήσεις του σε άλλους πλανήτες, τις συναντήσεις του και τα συμπεράσματά του.Και ο μικρός Πρίγκηπας μαθαίνει για την αξία της αγάπης. Η ιστορία του βιβλίου ολοκληρώνεται με την επιστροφή του Μικρού Πρίγκιπα στον πλανήτη του, κοντά στο τριαντάφυλλό του. Στον επίλογο, ο συγγραφέας εκφράζει το μεγάλο κενό που νιώθει από τη φυγή του μικρού πρωταγωνιστή.
*ο συγγραφέας είχε στη ζωή του ένα παρόμοιο ατύχημα, το 1935 όταν χάθηκε με τους συνεργάτες του στην έρημο της Λιβύης και μετά από τρεις μέρες περιπλάνηση μεταφέρθηκαν στο Κάιρο από ένα καραβάνι.


Ανάλυση
   Στο απόσπασμα ο μικρός πρίγκιπας ψάχνει την αλήθεια , περιπλανιέται στους πλανήτες και φτάνοντας στη γη ανακαλύπτει  ένα τριανταφυλλόκηπο και ξαφνικά καταλαβαίνει ότι το λουλούδι του που τόσο αγαπούσε και με το οποίο είχε συνδεθεί, δεν είναι μοναδικό. Πικραίνεται όταν ανακαλύπτει πως υπάρχουν χιλιάδες άλλα τέτοια. Τότε εμφανίζεται η αλεπού την οποία προσκαλεί για να παίξουν. Αυτή αρνείται λέγοντας πως δεν την έχουν ημερώσει. Ο μικρός πρίγκιπας ζητά και μαθαίνει τι σημαίνει ημέρωμα και ότι μ’ αυτό, με τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ των δύο - αυτού που ημερώνεται και αυτού που ημερώνει - μπορεί ν’ αλλάξει η ζωή τους. Η αλεπού, λοιπόν, ζητά από το μικρό πρίγκιπα να την ημερώσει και του εξηγεί πως μ’ αυτό τον τρόπο η σχέση τους θα είναι ιδιαίτερη. Δεν θα τρέχει η αλεπού να φύγει σαν ακούει το περπάτημα του, αλλά αντίθετα η συνάντηση τους θα είναι σαν μια μουσική και θα της προκαλεί μεγάλη χαρά.
   Τότε ο μικρός πρίγκιπας αντιλαμβάνεται τι ήταν αυτό που τον συνέδεε με το τριαντάφυλλο του και ότι ήταν πράγματι μοναδικό. `Ετσι αρχίζει το ημέρωμα της αλεπούς με το μικρό πρίγκιπα. Συναντούνται και την άλλη μέρα και η αλεπού εκφράζει την ανείπωτη χαρά η οποία την πλημμυρίζει πριν και κατά τις συναντήσεις τους.
   Ο μικρός πρίγκιπας είναι τώρα σίγουρος για το τι μπορεί να προσφέρει ένας δεσμός. Πηγαίνει λοιπόν στα τριαντάφυλλα και ξεκάθαρα τους λεει πως δεν έχουν τίποτε το ιδιαίτερο, πως είναι άδεια και μάταια γιατί κανείς δεν τα είχε ημερώσει. Ενώ το δικό του τριαντάφυλλο είναι ξεχωριστό, είναι μοναδικό, γιατί πολλά τους δένουν μαζί. Έτσι ο μικρός πρίγκιπας έμαθε από την αλεπού πως ό,τι αγαπάμε βαθιά , αυτό είναι μοναδικό. Η ψυχική επαφή είναι αυτό που κάνει κάθετι μοναδικό. Αποκτιέται όμως σιγά σιγά και υπομονετικά. Όπως ημέρωσε την ίδια και την έκανε ευτυχισμένη. Συνεπώς ευτυχισμένος είναι αυτός που προσφέρει αγάπη και παίρνει αγάπη.
    Μετά απ’ αυτά ξαναγυρίζει στην αλεπού, η οποία του αποκαλύπτει πλέον το μυστικό της : “Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια”. Την ουσία την βλέπουν μόνο τα μάτια της ψυχής. Αυτή η σημαντική ικανότητα θα μας βοηθήσει να δούμε την πραγματική ομορφιά ακόμη και στα πιο συνηθισμένα πράγματα.Το μάθημα που δίνει η αλεπού, «να βλέπεις με την καρδιά», αλλάζει τον τρόπο σκέψης του Μικρού Πρίγκιπα και είναι πλέον έτοιμος να σταματήσει τις περιπλανήσεις του και να επιστρέψει στον πλανήτη και στο λουλούδι του. Ο μικρός πρίγκιπας κράτησε βαθιά μέσα του αυτό το μυστικό σα φυλαχτό.
       Μια άλλη πτυχή του μαθήματος της αλεπούς προς το Μικρό Πρίγκιπα είναι το θέμα της φιλίας και ο τρόπος με τον οποίο κτίζεται.Η διαδικασία αυτή αφορά το «ημέρωμα» και η αλεπού εξηγεί στο Μικρό Πρίγκιπα τα στοιχεία που πρέπει να την χαρακτηρίζουν. Μια φιλία δημιουργείται μέσα από την καλή διάθεση, την αγάπη, την αφοσίωση, την ειλικρίνεια, την εμπιστοσύνη, την κατανόηση και την υπευθυνότητα απέναντι στον άλλο. Τέλος, για να αναπτυχθεί η φιλία θα πρέπει να επενδυθεί χρόνος και ενέργεια (υπομονή, σιωπή, προσήλωση, ακρίβεια, συνέπεια, προσμονή). Ο δεσμός που έχει αναπτύξει ο Μικρός Πρίγκιπας με το τριαντάφυλλό του αποτελεί το παράδειγμα μιας σχέσης ζωής. Το μάθημα από την αλεπού βοήθησε το Μικρό Πρίγκιπα να συνειδητοποιήσει πόσο σημαντική είναι η φιλία του με το τριαντάφυλλο με αποτέλεσμα να αποφασίσει να γυρίσει πίσω κοντά του. Γνωρίζει ότι το τριαντάφυλλό του δεν έχει την επιθυμητή συμπεριφορά, αλλά αντιλαμβάνεται ότι αυτό που έχει σημασία είναι αυτό που εσύ προσφέρεις και όχι το αντάλλαγμα που θα σου δοθεί.

    Οι φίλοι είναι μοναδικοί στον κόσμο όπως μοναδικό είναι και οτιδήποτε με το οποίο δημιουργούμε δεσμούς. Μοναδικά πράγματα στον κόσμο είναι αυτά που έχουν για μας σημασία. Ακόμα και ανάμεσα σε άλλα όμοια, εμείς μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε χρησιμοποιώντας την καρδιά μας, τους δεσμούς που έχουμε αναπτύξει μαζί τους. Το τριαντάφυλλο του Μικρού Πρίγκιπα διαφέρει από όλα τα άλλα αν και είναι όμοιο με χιλιάδες άλλα. Αυτό που το κάνει ξεχωριστό είναι ο δεσμός που έχει δημιουργήσει με το Μικρό Πρίγκιπα.

    Η σημασία της φιλίας για τη ζωή όλων των ανθρώπων είναι πολύ μεγάλη. Αυτό το μήνυμα μπορούμε να το εντοπίσουμε σε διάφορα σημεία του βιβλίου. Χαρακτηριστική φράση αποτελούν τα λόγια της αλεπούς προς το Μικρό Πρίγκιπα ότι «...Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίσουν τίποτα. Τ’ αγοράζουν όλα έτοιμα στα εμπορικά. Καθώς όμως δεν υπάρχουν εμπορικά που πουλάνε φίλους, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους». Τα λόγια αυτά είναι συγκλονιστικά και εκφράζουν σε μεγάλο βαθμό τις ανθρώπινες σχέσεις στη σύγχρονη κοινωνία: την ποσοτικοποίηση των πάντων, την εμπορευματοποίηση, τον καταναλωτισμό, τη διάθεση του εύκολου πλουτισμού, την ευκολία των ηλεκτρονικών φίλων… Η ζωή χωρίς φίλους είναι «μονότονη» όπως λέει η αλεπού και γι’ αυτό η ζωή του Μικρού Πρίγκιπα ήταν γεμάτη μελαγχολία πριν εμφανιστεί το λουλούδι στον πλανήτη του.

 

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ:
• η  σημασία της προσωπικής επαφής με τους ανθρώπους και τα πράγματα
• Το «ημέρωμα» : η καλλιέργεια μιας συναισθηματικής σχέσης.
• Η κοινωνικοποίηση και η συναισθηματική ωρίμανση του παιδιού.
• Οι συμβολισμοί που κρύβονται πίσω από τους αφηγηματικούς ρόλους

ΔΟΜΗ
1η Ενότητα: “`Ετυχε όμως … στο γρασίδι, έκλαψε”.  Η απογοήτευση του μικρού πρίγκιπα
2η Ενότητα: “Τότε είναι που παρουσιάστηκε … διακοπές”.  Η εξημέρωση της αλεπούς
3η Ενότητα: “`Ετσι ο μικρός πρίγκιπας … για να το θυμάται”.  Το μυστικό της αλεπούς

 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΔΕΑ
Η κεντρική ιδέα του κειμένου είναι τα βαθιά αισθήματα που αναπτύσσονται μεταξύ δύο προσώπων ως αποτέλεσμα της γνωριμίας και του ιδιαίτερου δεσμού που συνάπτουν. Τα βαθιά αυτά αισθήματα είναι η αμοιβαία αγάπη και ο αμοιβαίος σεβασμός, καθώς και η εκτίμηση και η συμπάθεια που αισθάνεται ο ένας για τον άλλο.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ
Αφηγητής: αμέτοχος στην ιστορία ( ετεροδιηγητικός – παντογνώστης)
Εστίαση: μηδενική ( ο αφηγητής ξέρει περισσότερα από τα πρόσωπα)
Οπτική γωνία: εξωτερική ( αφηγείται σε τρίτο πρόσωπο, είναι έξω από την ιστορία).
Αφηγηματικοί τρόποι:     Κυρίαρχος ο διάλογος που προσφέρει ποικιλία, ζωντάνια, θεατρικότητα, παραστατικότητα,  ενώ υπάρχουν και  περιγραφή, αφήγηση, εσωτερικός μονόλογος, ελεύθερος πλάγιος λόγος για τις σκέψεις του μικρού πρίγκηπα


ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ
Προσωποποιήσεις: ≪Είμαστε τριαντάφυλλα, είπαν τα τριαντάφυλλα≫,  ≪Το λουλούδι του του είχε πει πως ήταν ένα μονάκριβο σ’ ολόκληρο το σύμπαν≫
Μεταφορές:  ≪ να φορέσω στην καρδιά μου τα καλά της≫, « βαθιά λύπη τον γέμισε» , «είσαστε άδεια», « με την καρδιά βλέπεις καλά».
Παρομοιώσεις:  ≪ η ζωή μου θα είναι σαν ηλιόλουστη≫, ≪θα με κάνει να βγαίνω έξω απ’ τη φωλιά μου, σαν μια μουσική≫
Επαναλήψεις: ≪-Τι πάει να πει ≪ημερώσει≫;≫, ≪-Τι πάει να πει ≪ημερώσει≫;≫, ≪Και δε σ’ έχω ανάγκη. Μήτε κι εσύ μ’ έχεις ανάγκη≫, ≪Για μένα εσύ θα είσαι μοναδικός στον κόσμο. Για σένα εγώ θα είμαι μοναδική στον κόσμο≫, ≪Είσαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό σου…- Είμαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό μου…≫.
Εικόνες: ≪Βλέπεις εκεί κάτω τα χωράφια με το στάρι;» «Εσύ όμως έχεις μαλλιά χρώμα χρυσαφένιο ≫ (οπτικές), ≪θα μ’ αρέσει ν’ ακούω τον άνεμο μέσα στα στάχυα≫ (ακουστική).
Αντιθέσεις: ≪Νόμιζα πως ήμουν πλούσιος, γιατί είχα δικό μου ένα μοναδικό στον κόσμο λουλούδι≫ - ≪και να που δεν έχω παρά ένα κοινό τριαντάφυλλο≫,  ≪Ήταν μια αλεπού όμοια μ’ εκατό χιλιάδες άλλες≫ - ≪τώρα είναι μοναδική στον κόσμο≫,  ≪μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά≫ - ≪Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια≫.



                                                         

ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΣΤΟΝ «ΜΙΚΡΟ ΠΡΙΓΚΗΠΑ»

Αφηγητής (Συγγραφέας)
  Αφηγητής είναι ο ίδιος ο συγγραφέας, ο οποίος αφηγείται την ιστορία έξι χρόνια μετά «τη συνάντησή του» με το Μικρό Πρίγκιπα. Στόχος του είναι να παρουσιάσει μέσα από την ιστορία αυτή τη φιλία που αναπτύχθηκε μεταξύ τους καθώς και τα όσα έμαθε από αυτόν.

Μικρός Πρίγκηπας
  Είναι  ο κεντρικός ήρωας του παραμυθιού, αγνοεί και ζητά να μάθει, γι’ αυτό, θέτει συνεχώς ερωτήσεις. Χαρακτηρίζεται από αθωότητα. Ο διάλογος με την αλεπού τον κάνει συναισθηματικά ώριμο.
  Παραπλανημένος , όπως ο σύγχρονος άνθρωπος που θεωρεί πως μοναδικό γι’αυτόν είναι κάθε υλικό αγαθό που δεν έχει κανένας άλλος. Άρα λειτουργεί εγωιστικά. Ο μικρός πρίγκιπας όμως είναι παιδί και η αγνότητα της ψυχής του του δημιουργεί μία τάση φιλομάθειας και ειλικρίνειας. Ψάχνει την αλήθεια και συμβολίζει  τον άνθρωπο που περιπλανιέται για να γνωρίσει τον κόσμο ( « γυρεύω τους ανθρώπους») και να ψάξει τις κρυφές αλήθειες που δίνουν νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη (την ουσία των πραγμάτων). Πρόκειται για κάθε νέο άνθρωπο που ζητά να ανακαλύψει τη ζωή και την αγάπη. Το ταξίδι του συμβολίζει το «ταξίδι» όλων μας μέχρι να πάρουμε τις απαντήσεις σε όσα μας απασχολούν και να κατασταλάξουμε δημιουργώντας αξίες σταθερές μέσα από τις εμπειρίες μας
  Ικανοποιείται με το μάθημα της αλεπούς και νιώθει πραγματικά ευτυχισμένος όταν ανακαλύπτει την αθέατη μέχρι τότε ουσία της αγάπης. Αυτό που κάνει τον Μικρό Πρίγκιπα να ξεχωρίζει είναι η ικανότητά του να αγαπά στον υπέρτατο βαθμό. Η συνειδητοποίηση αυτής της αγάπης που κρύβει για το τριαντάφυλλό του, δίνει νόημα στη ζωή του. Ο Μικρός Πρίγκιπας έχει υπερφυσικά χαρακτηριστικά και ως σύμβολο αντιπροσωπεύει μέσα από την παιδικότητά του, την αθωότητα και την αγάπη.Πέρα όμως από την παιδική του αφέλεια παρουσιάζεται πολύ ώριμος ασκώντας κριτική σε όσους συναντά είτε στους αστεροειδείς είτε στη Γη.

Αλεπού
   Η αλεπού παρουσιάζεται ξαφνικά όταν ο Μικρός Πρίγκιπας βρίσκεται στον τριανταφυλλόκηπο. Είναι από την αρχή πολύ φιλική με το Μικρό Πρίγκιπα. Του ζητά πολύ ευγενικά να την «ημερώσει» και η ίδια αναλαμβάνει τόσο το ρόλο του «εκπαιδευόμενου» όσο και το ρόλο του «εκπαιδευτή». Συμβολίζει την εξυπνάδα , την ανθρώπινη σοφία αλλά και την κρυφή ελπίδα του ανθρώπου να ξεφύγει από κάθε τι πονηρό και πανούργο όπως είναι τυπικά ο χαρακτήρας κάθε αλεπούς.Πράγματι η αλεπού του Εξυπερύ αντιπροσωπεύει τους ανθρώπους που δίνουν αγάπη χωρίς ανταλλάγματα και εγωισμούς. Η ίδια εξηγεί στο μικρό πρίγκιπα την αξία των συναισθημάτων. Μαθαίνει στο μικρό πρίγκιπα ότι η ανθρώπινη ευτυχία βρίσκεται στην αναμονή του αγαπημένου προσώπου και στη φροντίδα γι’ αυτό.Τονίζει τη σημασία της συναισθηματικής επαφής και την αξία της φιλίας. Με την επιμονή και τη σοφία της η αλεπού βοηθάει το μικρό πρίγκιπα να κοινωνικοποιηθεί και να μάθει να ζει με άλλους, παίρνοντας χαρά μέσα από την επαφή με τα αγαπημένα του πρόσωπα. Έτσι, χάρη στην αλεπού, ο πρίγκιπας περνάει από: την άγνοια  στη γνώση, τη μοναχική ζωή στη συντροφικότητα , από την ανευθυνότητα στην υπευθυνότητα, από την ανωριμότητα στη συναισθηματική ωριμότητα. Η σχέση που αναπτύσσει η αλεπού με το Μικρό Πρίγκιπα δεν έχει στοιχεία συμφέροντος και αποτελεί πρότυπο για όλες τις ανθρώπινες σχέσεις. Ο τρόπος ζωής και σκέψης της αλεπούς είναι αντίθετος από του σύγχρονου ανθρώπου και η ίδια θεωρεί ότι οι άνθρωποι πρέπει να συνδέονται με βαθιά αγάπη και ψυχική επαφή για να είναι ευτυχισμένοι. Χρησιμοποιώντας τις γνώσεις και την εμπειρία της οδηγεί βήμα βήμα τον πρίγκιπα στην ενηλικίωση και κοινωνικοποίησή του.

Τριαντάφυλλο
   Τα τριαντάφυλλα συμβολίζουν την ομορφιά, που αρχικά μας γοητεύει, αλλά δεν είναι δυνατή από μόνη της να μας συγκινήσει, γιατί δεν την έχουμε κάνει δική μας, δεν την έχουμε ημερώσει. Το ένα και μοναδικό τριαντάφυλλο του μικρού πρίγκιπα συμβολίζει την ομορφιά εκείνη που μας συγκινεί προσωπικά πιο πολύ απ’ όλες, το αγαπημένο μας πρόσωπο με το οποίο μας δένουν ξεχωριστές στιγμές και κοινές εμπειρίες
  Η παρουσία του μοναδικού τριαντάφυλλου σε ολόκληρο το έργο είναι πολύ σημαντική αν και παρουσιάζεται μόνο σε μερικές σελίδες. Ο εγωιστικός του χαρακτήρας με τις παραξενιές και τις απαιτήσεις οδηγούν το Μικρό Πρίγκιπα στην απόφαση να εγκαταλείψει τον πλανήτη του και να περιπλανηθεί στο σύμπαν. Ταυτόχρονα, η νοσταλγία του μικρού πρίγκιπα για το δικό του, «μοναδικό» τριαντάφυλλο,είναι η αιτία της επιθυμίας του για επιστροφή. Η επιλογή του λουλουδιού να είναι τριαντάφυλλο ίσως να συνδέεται και με το συμβολισμό του ως το λουλούδι της αγάπης. Αυτό το λουλούδι έχει ανθρώπινα χαρακτηριστικά: μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα (ομορφιά αλλά και αγκάθια). Με σημείο αναφοράς το λουλούδι, ο μικρός πρίγκιπας αντιλαμβάνεται ότι «την ουσία δεν την βλέπουν τα μάτια» και ότι η αγάπη στηρίζεται στην υπευθυνότητα για τον άλλο.
`Οταν ο μικρός πρίγκιπας πρωτοαντίκρισε τα χιλιάδες τριαντάφυλλα του τριανταφυλλόκηπου δάκρυσε γιατί κυριεύθηκε από βαθιά πίκρα και απογοήτευση. Νόμιζε πως το δικό του τριαντάφυλλο ήταν μοναδικό, ξεχωριστό. Ξαφνικά ανακάλυψε πως υπάρχουν χιλιάδες άλλα σαν και αυτό. Το τριαντάφυλλο του για το οποίο ήταν περήφανος ήταν ένα κοινό λουλούδι.
Η απογοήτευση του όμως θα μετατραπεί σε χαρά όταν αργότερα θα μάθει ότι καθετί είναι μοναδικό όταν το γνωρίσουμε καλύτερα, όταν αναπτύξουμε δεσμούς μ’ αυτό και ανθίσει η αγάπη.
Τα πολλά τριαντάφυλλα που αντικρύζει ο Μικρός Πρίγκιπας και κλονίζουν το συναισθηματικό δεσμό με το δικό του τριαντάφυλλο,  συμβολίζουν όλους τους ανθρώπους γύρω μας οι οποίοι φαίνονται ίδιοι και αδιάφοροι. Αυτός που ξεχωρίζει ανάμεσά τους είναι ο φίλος μας που η μοναδικότητά του συμβολίζεται από το τριαντάφυλλο στον πλανήτη του Μικρού Πρίγκιπα. («Αφού είναι αυτό που έβαλα κάτω από τη γυάλα.
 Αφού είναι αυτό που προστάτεψα με το παραβάν. Αφού είναι αυτό που του σκότωσα τις κάμπιες (εκτός από τις δυο ή τρεις, για να γίνουν πεταλούδες). Αφού είναι αυτό που τ' άκουσα να παραπονιέται ή να κομπάζει ή καμιά φορά και να σωπαίνει. Αφού είναι αυτό το δικό μου τριαντάφυλλο.») Ο φίλος μας, το δικό μας «τριαντάφυλλο» , είναι αυτός με τον οποίο σταδιακά διαμορφώσαμε μία στενή σχέση αγάπης και ψυχικής επικοινωνίας. Αυτά τα στοιχεία είναι που τον κάνουν να διαφέρει από τους υπόλοιπους ανθρώπους, από τα υπόλοιπα «τριαντάφυλλα». Η αγάπη νοηματοδοτεί τις σχέσεις και χαρίζει τη μοναδικότητα στην ύπαρξη του ανθρώπου. Μέσω αυτής της υπέροχης οδού πραγματώνεται η ευτυχία.

Το ημέρωμα: Σημαίνει « να δημιουργείς δεσμούς» όπως εξηγεί η αλεπού. Πρόκειται για τη μύηση στους κανόνες και στην ομορφιά της κοινωνικής ζωής. Χρειάζεται υπομονή και μέθοδο γιατί είναι η σταδιακή προσέγγιση κάποιου και η γνωριμία με αυτόν.(« Ο καιρός που έχασες για το τριαντάφυλλό σου είναι που το κάνει να έχει τόση σημασία»). Το ημέρωμα οδηγεί στην πραγματική φιλία χωρίς ιδιοτέλεια αποτελεί την προϋπόθεσή της. Πριν το ημέρωμα, όλα φαίνονται ίδια,  όλα «τα τριαντάφυλλα» είναι πανομοιότυπα δηλαδή όλοι οι άνθρωποι φαίνονται ίδιοι, η ζωή είναι βαρετή και χωρίς νόημα.  Μετά το ημέρωμα, νιώθεις απόλυτη ανάγκη για τον άλλο και είναι πια για σένα μοναδικός στον κόσμο.( «Αν όμως με ημερώσεις, ο ένας θα έχει την ανάγκη του άλλου. Για μένα εσύ θα είσαι μοναδικός στον κόσμο. Για σένα εγώ θα είμαι μοναδική στον κόσμο...»). Η ζωή αποκτά νόημα και ομορφιά.(« Αν με ημερώσεις όμως, η ζωή μου θα είναι σαν ηλιόλουστη.») Όταν ημερώσεις κάποιον, γίνεσαι υπεύθυνος γι’ αυτόν.  («Απ' εδώ κι εμπρός θα είσαι για πάντα υπεύθυνος για εκείνο που έχεις ημερώσει. Είσαι υπεύθυνος για το τριαντάφυλλό σου..»). Αυτό είναι και το μυστικό της αλεπούς. Ημερώνω σημαίνει δημιουργώ δεσμούς. Η φιλική σχέση είναι  μία εσωτερική , ψυχική ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία , για ουσιαστική επαφή, για στενούς και ακλόνητους  δεσμούς. ( «γυρεύω τους ανθρώπους»).

« Οι άνθρωποι έχουν τουφέκια» : άγρια δραστηριότητα του ανθρώπου, ο πόλεμος ( ο ίδιος ο συγγραφέας είναι θύμα του πολέμου). Ο άνθρωπος είναι εχθρός της αλεπούς. Αυτό δεν την εμποδίζει όμως να επιζητήσει τη φιλία του πρίγκιπα. Πανανθρώπινο αντιπολεμικό μήνυμα: κανείς δεν είναι πραγματικά εχθρός κανενός, οι ανθρώπινες σχέσεις μπορούν να δομηθούν ακόμα και ανάμεσα σε προαιώνιους εχθρούς που στερεότυπα , προκαταλήψεις , ρατσισμός και πεπαλαιωμένες διχόνοιες τους εμπόδιζαν μέχρι τώρα να δημιουργήσουν δεσμούς. Για παράδειγμα μία φιλία μεταξύ ενός Τούρκου και ενός Έλληνα, ενός ντόπιου και ενός ξένου, ενός λογικού και ενός «αλαφροϊσκιωτου».
« Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίσουν τίποτα. Τ' αγοράζουν όλα έτοιμα στα εμπορικά. Καθώς όμως δεν υπάρχουν εμπορικά που πουλάνε φίλους, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους.» Υπαινιγμός στην απληστία του ανθρώπου και την αλλοτρίωσή του, που πιστεύει ότι όλα μπορεί να τα αγοράσει ακόμα και τη φιλία.

Έρημος
Η επιλογή του σκηνικού στη γη συνδέεται με την περιπέτεια του συγγραφέα στην έρημο της Λιβύης μετά την πτώση του αεροπλάνου του. Η απόφαση του να υιοθετήσει το σκηνικό αυτό μπορεί να συνδέεται άμεσα με τα μηνύματα που θέλει να μεταδώσει στους αναγνώστες.Η έρημος μπορεί να συμβολίζει την κυριαρχία της μοναξιάς. Σε τέτοιες  στιγμές η ζωή αποκτά μουντά και μονότονα χρώματα και αναζητούμε τη χαρά όπως ακριβώς αναζητούμε το νερό στην έρημο. Η σωτηρία έρχεται μόνο μέσα από την αναζήτηση του ίδιου μας του εαυτού. Αν πετύχουμε σ’ αυτήν την αναζήτηση, τότε θα μπορέσουμε να οδηγηθούμε έξω από την έρημο της ψυχής μας.



                                                                             Η ΦΙΛΙΑ

                                                       
                                 
  Είναι το αποτέλεσμα του ημερώματος. Τα βασικά της γνωρίσματα, όπως προκύπτουν από το κείμενο, είναι:
α. η μοναδικότητα
β. ο ισχυρός ψυχικός δεσμός
γ. η αφοσίωση
δ. η αυτοθυσία
ε. η ευθύνη
  Η αλεπού περιγράφει τη δυσάρεστη κατάσταση του σύγχρονου ανθρώπου, όσον αφορά τη φιλία: οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίσουν φίλους.
    Στις σημερινές κοινωνίες των μεγαλουπόλεων οι άνθρωποι δεν επικοινωνούν πια ουσιαστικά μεταξύ τους και δε συνδέονται με δεσμούς φιλίας λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής, της έλλειψης ελεύθερου χρόνου και της καχυποψίας. Σήμερα κυριαρχεί η πίστη στα υλικά αγαθά που παραμερίζει την ανάγκη για βαθιά ψυχική επαφή. Αν η φιλία ήταν υλικό αγαθό ίσως ήταν ευκολότερο να αποκτηθεί. Γι’αυτό με ειρωνική, πικρή και σαρκαστική διάθεση διαπιστώνει: «« Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίσουν τίποτα. Τ' αγοράζουν όλα έτοιμα στα εμπορικά. Καθώς όμως δεν υπάρχουν εμπορικά που πουλάνε φίλους, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους.»

 Ποιος θεωρείται καλός φίλος; Ποια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά του ;
1. Να είναι μοναδικός για εμάς: « εσύ θα είσαι μοναδικός στον κόσμο»
2. Ο συναισθηματικός δεσμός: ο ένας έχει την ανάγκη του άλλου ( ψυχική επαφή).
3. Πλήρης αφοσίωση: όπως περιποιήθηκε το τριαντάφυλλό του ο πρίγκιπας. Ίσως χρειαστεί να αυτοθυσιαστεί ( δεν μπορεί κανείς να πεθάνει για το χατήρι σας).
4. Είμαστε πάντα υπεύθυνοι για την πορεία των φίλων μας: Τους σκεφτόμαστε και τους νοιαζόμαστε («θα είσαι υπεύθυνος για εκείνο που έχεις ημερώσει»)
5. Το αποτέλεσμα της φιλίας: χωρίς φιλία η ζωή είναι μονότονη. Η φιλία προσφέρει χαρά, ομορφιά στη ζωή, αγωνία, λαχτάρα, ικανοποίηση, πληρότητα.
Το μυστικό της αλεπούς (≪μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά- Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια≫.)
-          το αποκαλύπτει στο μικρό πρίγκιπα τη στιγμή του αποχωρισμού τους
-          μόνο με την καρδιά, δηλαδή την αγάπη, μπορούμε να πλησιάσουμε κάποιον, να τον γνωρίσουμε και να γίνουμε φίλοι
-          με τα μάτια και γενικότερα απλά τις αισθήσεις, δεν μπορούμε να γνωρίσουμε την πραγματικότητα
-          την αληθινή ουσία των πραγμάτων τη γνωρίζουμε με την ψυχή
-          μόνο με την καρδιά μπορείς να αγαπήσεις αληθινά
-          ο χρόνος που αφιερώνει κανείς για να φροντίσει και να γνωρίσει το αγαπημένο πρόσωπο είναι αυτός που το κάνει μοναδικό
 Είναι σημαντικό λοιπόν  να αντιλαμβάνεται κανείς τα πράγματα γύρω του με την καρδιά και την ψυχή, χωρίς να παρασύρεται από όσα απλά βλέπει. Η δυνατότητα να βλέπει κανείς πέρα από την ύλη , πέρα από τα δεδομένα, αποτελεί για το συγγραφέα σημαντικό στοιχείο της ζωής των ανθρώπων. Τα πράγματα που αξίζουν βρίσκονται κρυμμένα και επειδή οι άνθρωποι έχουν εμπιστοσύνη στο τι βλέπουν, αυτό τους οδηγεί σε λανθασμένα  συμπεράσματα. Αυτή η σημαντική ικανότητα θα μας βοηθήσει να δούμε την πραγματική ομορφιά ακόμη και στα πιο συνηθισμένα πράγματα.




 Αγάπα για να ζήσεις, ζήσε για ν’ αγαπάς (Δ. Σολωμός)

 Σκύψε μες το βιβλίο σου μη ζητάς
προβλήματα, ρωτήματα, όλα να τα καταλάβεις.
μόνο την καρδιά σου να ρωτάς μην παύεις (Κ. Παλαμάς)


ΠΗΓΕΣ: http://pierfilologia.blogspot.gr/2014/04/blog-post_1900.html
http://www.3gymagni.gr/index.php/sxoleio/b-taxi/neoelliniki-logotexnia-b/item/1019-%CE%BF-%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CF%8C%CF%82-%CF%80%CF%81%CE%AF%CE%B3%CE%BA%CE%B9%CF%80%CE%B1%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%8D
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL105/229/1692,5423/
http://1dim-agrin.ait.sch.gr/edidaskalia/pluginfile.php/96/mod_page/content/6/O_MIKROS_PRIGKIPAS_ebook_Downloaded_from_eBooks4Greeks.gr.pdf ή http://www.24grammata.com/wp-content/uploads/2011/05/A.-Saint-Exup%C3%A9ry-O-Mikros-Prigkipas.pdf
http://el.padlet.com/matoula1974/ljzmt91x9oa5
http://www.pi.ac.cy/pi/files/yap/anakoinoseis/logotexnia/G_A_O_Mikros_pringipas.pdf
http://www.odyssey.com.cy/main/default.aspx?tabID=138&itemID=1061&mid=927
http://alexgger.blogspot.gr/2013/05/blog-post_29.html
και προσωπικές σημειώσεις.

Υ.Γ:  Για τα φιλαράκια των φοιτητικών χρόνων, που φέτος συμπληρώνουμε 25 χρόνια «ημερώματος». Βλέποντας μόνο με την καρδιά...