Η ΠΕΙΘΩ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΛΟΓΟ

                                     Η ΠΕΙΘΩ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΛΟΓΟ

1. Αναφέρουµε το είδος του κειμένου (πολιτικό) και το θέµα του.
2. Επισημαίνουνε ότι αποβλέπει στην πειθώ και γράφουµε την άποψη που υποστηρίζει.
3. Εντοπίζουμε τη μέθοδο-µέσο (ή τις μεθόδους) πειθούς που χρησιμοποιεί ο συντάκτης και παραθέτουμε τα εκφραστικά µέσα που χρησιμοποιεί ο συντάκτης του κειμένου.
4. Προσέχουμε µήπως το κείμενο περιέχει κάποιο από τα χαρα­κτηριστικά του νοσηρού πολιτικού λόγου.

Εκφραστικά µέσα	Επιδίωξη του πολιτικού είναι
• Χρήση α' πληθυντικού	• Η αµεσότητα, η οικειότητα,
προσώπου	η συλλογικότητα, η ταύτιση µε το λαό.
• Πλεονασµοί και συνώνυµα	• Η έµφαση.
• Βεβαιωτικές εκφράσεις	• Η απόσπαση της εύνοιας
που λειτουργούν (συχνά)	του ακροατηρίου.
ως επίκληση στο ήθος.
• Θαυµαστικές εκφράσεις που	• Η προβολή του ως συνεχιστή
συχνά λειτουργούν ως επίκληση	του έργου σπουδαίων προσώπων.
στην αυθεντία.
• Δεοντολογικές εκφράσεις µε	• Ο προσεταιρισµός της ψήφου
τις οποίες προβάλλονται	των πολιτών και η προβολή του
τα καθήκοντα των πολιτών.	ως ηγέτη του λαού µε όραµα.
• Συνθηµατολογία και επίκληση	• Η έκφραση γενικότερων
στο συναίσθηµα.	προσδοκιών και η διέγερση
	των συναισθημάτων του ακροατηρίου.

Τα χαρακτηριστικά του νοσηρού πολιτικού λόγου

• Συκοφάντηση ή και δαιµονοποίηση των αντιπάλων.
• Προσωπολατρία-µεσσιανισµός.
• Υπεραπλούστευση των προβληµάτων.
• Διαστρέβλωση εννοιών ή αξιών.
• Προπαγανδιστικός λόγος.

Ερώτηση: Ποια χαρακτηριστικά του πολιτικού λόγου µπορείτε να διακρίνετε στην επόµενη παράγραφο;

    

       Στόχος µας είναι η ισχυρή Ελλάδα. Μια Ελλάδα ικανή να αγωνιστεί µε επι­τυχία σ’ έναν κόσµο αλληλεξάρτησης. Ο κόσµος έχει αλλάξει. Νέες δυναµικές αναπτύσσονται, όπου όλοι αξιοποιούν συγκριτικά πλεονεκτήματα, επανακαθορίζουν συμφέροντα και ισορροπίες, µμεγιστοποιούν τα οφέλη για τα εθνικά τους συμφέροντα. Σ’ αυτό τον κόσµο πρέπει να συμμετάσχουμε δυναµικά κι εµείς. Ν' αναπτύξουµε µια πολιτική δράσης, δημιουργικότητας, πρωτοβουλιών σε χώρους προκλήσεων και ευκαιριών. Να διερευνούµε τα ερείσματα µας, να δημιουργήσουμε νέα. Προχω­ρούµε λοιπόν στις απαραίτητες αναπροσαρμογές στον τρόπο διαμόρφωσης και άσκησης της εξωτερικής πολιτικής, µε τους στόχους όµως αμετακίνητους.

Απόσπασµα από οµιλία του Γ. Κρανιδιώτη στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, στις 16 Μαρτίου 1997

Υποδειγματική απάντηση:

 Το απόσπασµα αυτό προέρχεται από πολιτικό κείμενο και έχει ως θέµα την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Ο συντάκτης του κειμένου θέλει να πείσει τους ακροατές για την ορθότητα της πολιτικής που ακολουθείται. Για να το επιτύχει αυτό, χρησιμοποιεί ποικίλες µμεθόδους πειθούς: Διακρίνουμε την επίκληση στη λογική, εφόσον ο συντάκτης του κειμένου παρουσιάζει ένα επιχείρηµα: «ο κόσµος έχει αλλάξει. Η Ελλάδα οφείλει να συμβαδίσει µε τα νέα δεδομένα, γι' αυτό και αναπροσαρμόσουμε την πολιτική µας». Τη συνθηματολογία: «Στόχος µας είναι η ισχυρή Ελλά­δα». Την επίκληση στο συναίσθηµα: η θαυμαστική έκφραση «Μια Ελλάδα ικανή ... », οι προτρεπτικές εκφράσεις «Να αναπτύξουµε ... Να διευρύνουμε», αποβλέπουν στο να προκαλέσουν συναισθήματα, όπως η υπερηφάνεια ή η αισιοδοξία. Την επίκληση στο ήθος: η βεβαιωτική έκ­φραση «Προχωρούµε ... αμετακίνητους» τονίζει τη θέληση των κυβερ­νώντων και την προσήλωσή τους σε εθνικούς σκοπούς.

Το απόσπασµα αυτό προέρχεται από πολιτικό κείµενο και έχει ως θέµα [γράφουµε το θέµα του αποσπάσµατος]. Ο συντάκτης του κειµένου θέλει να πεί­σει τους ακροατές για [γράφουµε την πρόθεση του συντάκτη]. Για να το επιτύχει αυτό, χρησιµοποιεί [γράφουµε τη µέθοδο πειθούς που χρησιµοποιεί]. Για παράδειγµα, [γράφουµε το αντίστοιχο παράθεµα από το κείµενο]. Αν ο συγγραφέας χρησιµοποιεί κι άλλες µεθόδους πειθούς, συνεχίζουµε µε τον ίδιο τρόπο.

Μορφή υποδειγματικής απάντησης

Ερώτηση: Εξετάζοντας την επόµενη παράγραφο, διακρίνουµε προτάσεις / φράσεις που παρέχουν διαβεβαιώσεις στους ακροατές. Να τις εντοπίσετε και να εξηγήσετε σε τι αποβλέπει ο συντάκτης µε τη χρήση τους.

Γνωρίζουµε πολύ καλά τα εθνικά µας δίκαια και τα προβάλλουµε σθενα­ρά. Δεν έχουµε να φοβηθούµε τίποτα συνοµιλώντας µε οιονδήποτε, φί­λο ή αντίπαλο. Έχουµε εµπιστοσύνη στις δυνάµεις µας, στις ικανότητές µας και στη διαύγεια των επιχειρηµάτων µας. Πρέπει όµως να διακρί­νουµε ανάµεσα στις έννοιες: άλλο είναι η απλή συζήτηση κοινωνικού χα­ρακτήρα στο πλαίσιο µιας διεθνούς συνάντησης, άλλο η διερεύνηση προ­θέσεων, άλλο η συνοµιλία ή η ανταλλαγή απόψεων, άλλο ο διάλογος και άλλο η πραγµάτευση. Έχουµε φτάσει στο σηµείο και την απλή διπλωµα­τική χειραΨία να την εκλαµβάνουµε ως διολίσθηση από πάγιες αρχές και θέσεις, ως έναρξη ουσιαστικού διαλόγου, ακόµη και ως εκχώρηση κυ­ριαρχικών δικαιωµάτων!           Απόσπασµα από οµιλία του Γ. Κρανιδιώτη στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, 1997

Υποδειγματική απάντηση:

Το απόσπασµα που εξετάζουµε έχει αντληθεί από λόγο µε πολιτικό πε­ριεχόµενο. Πρόθεση του συντάκτη είναι να πείσει τους ακροατές για την ορθότητα της ακολουθούµενης πολιτικής. Για το σκοπό αυτό, χρησι­µοποιεί στην παράγραφο «βεβαιωτικές» εκφράσεις που εντοπίζονται στο απόσπασµα «Γνωρίζουµε ... επιχειρηµάτων µας».Με τις εκφράσεις αυτές, ο συντάκτης προβάλλει θετικές ιδιότητες, όπως η γνώση ("γνωρίζουµε ... δίκαια"), ο δυναµισµός ("προβάλλουµε σθενα­ρά"), η αυτοπεποίθηση ("δε φοβόµαστε" "έχουµε εµπιστοσύνη"). Επο­µένως, οι εκφράσεις αυτές λειτουργούν ως µέσα πειθούς στο πλαίσιο της επίκλησης στο ήθος του ποµπού.

Καλά αποτελέσματα σε όλα τα παιδιά! Ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα, θέλω χαμόγελα ό,τι και αν γίνει! Καλό καλοκαίρι σε όλους!

ΣΒΗΣΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΟΥ

Ράινερ Μαρία Ρίλκε

ΣΒΗΣΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΟΥ...

 

Σβήσε τα μάτια μου- μπορώ να σε κοιτάζω,

τ' αυτιά μου σφράγισε τα, να σ’ ακούω μπορώ.

Χωρίς τα πόδια μου μπορώ να 'ρθω σ’ εσένα,

και δίχως στόμα, θα μπορώ να σε παρακαλώ.

Κόψε τα χέρια μου, θα σε σφιχταγκαλιάζω,

σαν να ήταν χέρια, όμοια καλά, με την καρδιά.

Σταμάτησε μου την καρδιά, και θα καρδιοχτυπώ

με το κεφάλι.

Κι αν κάμεις το κεφάλι μου σύντριμμα, στάχτη, εγώ

μέσα στο αίμα μου θα σ' έχω πάλι.

(μτφρ. Κωστής Παλαμάς (1859-1943)

ΣΧΟΛΙΟ               

Ο έρωτας, που απ' όλες τις εμπειρίες του ανθρώπου είναι ίσως η μόνη που μπορεί να τον οδηγήσει πέρα από τα όριά του, νοθεύεται από την επιθυμία του ερωτευμένου να κάνει δικό του το αγαπημένο πρόσωπο. Γι' αυτό ο Ρίλκε θεωρεί υψηλότερη μορφή του έρωτα εκείνη την οποία βρίσκει στις μεγάλες ηρωίδες της αγάπης, στις γυναίκες που έχουν εγκαταλειφθεί από τον αγαπημένο τους και που έχουν καθαγιαστεί από την καθαρότητα της ερωτικής τους φλόγας.

Το «Σβήσε τα μάτια μου...» περιέχει μιαν έκφραση αυτής της καθαρότητας. Ο άνθρωπος που μιλάει στο ποίημα θα μπορούσε να είναι μια από τις παραπάνω ηρωίδες (λ.χ. η Αριάδνη ή η Διδώ), αλλά και κάθε πρόσωπο που νιώθει ότι ο έρωτας δεν εξαρτάται από το αίσθημα της ανταπόδοσης, αλλά είναι μια υπέρτατη δύναμη που ωθεί τον άνθρωπο να υπερβεί τον εαυτό του.

(πηγή:  http://users.sch.gr/symfo/sholio/kimena/xeni/rilke_svise-ta-matia.htm)

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ.

                                                  ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ ΨΩΜΙ*

(Το κείμενο βρίσκεται στο: http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/document/file.php/DSGYM-A107/Διδακτικό Πακέτο/Βιβλίο Μαθητή/kefalaio02)

 Πρόκειται για ένα παραμύθι διδακτικό. Είναι μία περιπέτεια με δύο κεντρικούς ήρωες χωρίς υπερφυσικά όντα και στοιχεία μαγείας.
 Τα παραμύθια, γενικότερα, έχουν ,εκτός από διδακτικό,  και ψυχαγωγικό σκοπό. Στόχος επίσης είναι η συγκίνηση. Παραμύθια έχουν όλοι οι λαοί. Κάποια τα διηγούνται διαφορετικά οι άνθρωποι, από λαό σε λαό. Οι υποθέσεις τους συνδέονται με τη ζωή και τις περιπέτειες των ανθρώπων. Τα διηγείται κάποιος μπροστά σε κόσμο. Ξεκινούν με φράσεις όπως "μια φορά και έναν καιρό" "Κόκκινη κλωστή δεμένη...". Συνήθως εμφανίζεται ο αριθμός 3 στη διήγηση π.χ τρεις μέρες δούλεψε ο βασιλιάς στο παραμύθι που εξετάζουμε. Πολλά παραμύθια έχουν εξωπραγματικά όντα όπως δράκους, γίγαντες, μάγισσες, νεράιδες κλπ. Το "πιο γλυκό ψωμί" δεν έχει.
 Στο παραμύθι μας σκοπός είναι να καταλάβουμε πόσο σημαντική είναι η εργασία για τον άνθρωπο. Το "πιο γλυκό ψωμί" ήταν αυτό που είχε φτιάξει ο βασιλιάς με τον κόπο του και όχι αυτό με τη ζάχαρη ή αυτό που του πρόσφεραν άλλοι. Ο βασιλιάς έμαθε την αξία της εργασίας και έτσι γιατρεύτηκε από την ανορεξία. Η ανορεξία του συμβολίζει τη δυστυχία που ένιωθε γιατί δεν είχε ανακαλύψει την αξία της εργασίας, της δημιουργικότητας. Ο φτωχός γέροντας συμβολίζει την ελληνική λαϊκή σοφία. Το ψωμί είναι το βασικό τρόφιμο των απλών ανθρώπων του λαού. Στην αρχή ο γέροντας συμβούλεψε το βασιλιά να φάει το πιο γλυκό ψωμί και η συμβουλή του δεν έιχε αποτέλεσμα γιατί ο βασιλιάς νόμιζε πως έπρεπε να φάει ψωμί με ζάχαρη! Ο γέροντας εννούσε το ψωμί που βγαίνει με τον ιδρώτα μας, με την προσωπική εργασία.
 Έτσι, ο βασιλιάς πέρασε από μια δοκιμασία. Δοκιμασίες συναντάμε και στη μυθολογία μας όπως π.χ οι άθλοι του Ηρακλή. Από τη δοκιμασία του βασιλιά, μαθαίνουμε και πώς έφτιαχναν το ψωμί στα παλιά χρόνια, από το χωράφι μέχρι το ψήσιμό του. Δυστυχώς στα χρόνια μας όλη η διαδικασία γίνεται με μηχανήματα.
 Από το παραμύθι μας συμπεραίνουμε λοιπόν ότι ο άνθρωπος όταν δουλεύει αισθάνεται ικανοποιημένος, αμοίβεται, νιώθει χαρά και ευτυχία. Να συμπληρώσουμε εμείς ότι και το διάβασμα, ως πνευματική εργασία μας κάνει πιο έξυπνους!
 Τα πρόσωπα: είναι ανώνυμα. Επίσης ο τόπος και ο χρόνος του παραμυθιού είναι άγνωστοι. Έτσι το παραμύθι μας αποκτά διαχρονική αξία δηλαδή αυτό που θέλει να μας διδάξει - την αξία της εργασίας στη ζωή μας - ίσχυε στο παρελθόν, ισχύει στο παρόν και θα ισχύει και στο μέλλον.
 Χαρακτηρισμός προσώπων: ο βασιλιάς: είναι τεμπέλης, αδιάφορος για το λαό του, γκρινιάρης, παράξενος, ιδιότροπος. Μετά τη δοκιμασία του όμως γίνεται ήπιος, ήρεμος, υπάκουος και εργατικός. Τον λυπόμαστε για την αρρώστια του (την ανορεξία) αλλά όταν γίνεται εργατικός τον θαυμάζουμε.
Ο γέροντας: είναι εργατικός, σοφός, ήρεμος, ψύχραιμος. Ο αφηγητής έχει απλό λόγο, καθημερινό, αφηγείται σε απλή, καθημερινή γλώσσα.Τα γεγονότα παρουσιάζονται με τη σειρά.
Μεταφορά: " δεν άνοιγε η όρεξη του βασιλιά..."
Παρομοίωση: "Σαν πεινασμένος λύκος..."
 Στο παραμύθι μας υπάρχει η αντίθεση ανάμεσα στον κόσμο των φτωχών και των πλουσίων. Ο φτωχός γέροντας όμως είναι αυτό που κατέχει τη σοφία ενώ ο βασιλιάς με όλα τα πλούτη του κόσμου, είναι δυστυχισμένος. Άρα τα υλικά αγαθά δεν φέρνουν τη γνώση και την ευτυχία.
Το παραμύθι μας έχει αίσιο τέλος, ο βασιλιάς γιατρεύεται και η ζωή του αποκτά νόημα μέσω της δημιουργικότητας και της εργασίας.
( Οι σημειώσεις αυτές χρησιμοποιήθηκαν για μία πρώτη ανάλυση του κειμένου σε απλή γλώσσα για να βοηθηθούν και οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες στους οπoίους έγινε αναδιήγηση του κειμένου όσες φορές ήταν αναγκαίο)

Το όπλο της διατροφής στα ολοκληρωτικά καθεστώτα

Γράφτηκε από: Ζουρδός Ανδρέας

 Τι σημαίνει ολοκληρωτικό καθεστώς; Ολοκληρωτικό καθεστώς είναι ένα πολιτικό σύστημα στο οποίο η πολιτεία δεν έχει κανένα όριο στο πού μπορεί να ασκήσει εξουσία, και θέλει να έχει τον έλεγχο κάθε πτυχής της δημόσιας αλλά και της ιδιωτικής ζωής. Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα κατορθώνουν να μείνουν στην εξουσία με την χειραγώγηση των ΜΜΕ, και γενικότερα με τον έλεγχο της ροής των πληροφοριών προς τους πολίτες. Στόχος είναι οι πολίτες να διαφέρουν όσο το δυνατόν λιγότερο μεταξύ τους.

Έχει ειπωθεί πως το πόσο πολιτισμένη είναι μία κοινωνία φαίνεται από την ανεκτικότητά της στο διαφορετικό. Στον αντίποδα αυτού, μπορούμε να πούμε πως ένα ολοκληρωτικό καθεστώς δεν επιθυμεί την ανομοιογένεια, όπου και αν αυτή εκφράζεται. Είτε μιλάμε για τρόπο ντυσίματος, είτε για πολιτικές απόψεις, είτε για σεξουαλικές προτιμήσεις, τα ολοκληρωτικά καθεστώτα κατά την ιστορία προσπάθησαν να επιβάλλουν έναν και μοναδικό σωστό δρόμο. Η ανομοιογένεια είναι ανεπιθύμητη. Το γνωστό ρητό “περί ορέξεως κολοκυθόπιτα”, που είναι μία σύνοψη του σεβασμού στις διαφορετικές προτιμήσεις των ανθρώπων στην διατροφή, δεν θα μπορούσε να γίνει πράξη στο παραπάνω πλαίσιο. Όταν η σκέψη ελέγχεται, η ανομοιογένεια είναι ανέφικτη.

Η απόλυτη ομοιογένεια, η οποία είναι ο στόχος του ολοκληρωτισμού, έχει ως μέσο και την διατροφή. Mία μορφή ολοκληρωτισμού είναι τα θεοκρατικά καθεστώτα. Η θρησκεία, ως απόλυτο δόγμα, μπορεί και αυτή να παρέμβει στην ιδιωτική ζωή του πολίτη. Η ιστορία της Γένεσης αρχίζει με μία διατροφική απαγόρευση. Στην Ινδία, αν και το βιοτικό επίπεδο πολλών ανθρώπων είναι εξαιρετικά χαμηλό, οι άνθρωποι μαθαίνουν μέσω της θρησκείας τους πως η αγελάδα είναι ένα ιερό ζώο και δεν επιτρέπεται να φάνε το κρέας της. Οι Εβραίοι, αλλά και οι Μουσουλμάνοι, απεχθάνονται το γουρούνι το οποίο απαγορεύεται δια ροπάλου στην διατροφή τους. Πιο σκληρή στους διατροφικούς περιορισμούς, η μουσουλμανική πίστη ορίζει πως ο πιστός για συγκεκριμένες μέρες του ημερολογίου πρέπει να περιορίζεται στο να πίνει νερό και τρέφεται μόνο μετά την δύση του ήλιου. Κοινό χαρακτηριστικό όλων πως παντού υπάρχει η απειλή για μία αιώνια τιμωρία στην κόλαση.

Η θρησκεία δεν είναι το μόνο μέσο για να υπάρχει διατροφική ομοιογένεια. O έλεγχος της διατροφής δημιουργεί ομοιογένεια, και δεν μολύνει με την κουλτούρα άλλων φυλών, και ενδεχομένως πιο φιλελεύθερων ιδεών. Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως αυτό της κομμουνιστικής Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας είχαν τον έλεγχο και της διατροφής των υπηκόων τους, ενώ υπήρξαν φανατικά πολέμια της θρησκείας — αν και το ίδιο, ή πιο έντονα, δογματικά.

Είναι χαρακτηριστικό πως την εποχή του Ψυχρού Πολέμου ακόμα και η τσίχλα απαγορευόταν στην Σοβιετική Ένωση, ως κάτι “δυτικό”, άρα μολυσμένο. Αυτή η διατροφική τιμωρία έληξε έκτοτε, και οι Ρώσοι έχουν ανακτήσει το δικαίωμα στην τσίχλα και σε άλλα δυτικά προϊόντα. Ίσως αυτό αποτυπώθηκε έντονα όταν ο πρώην ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης Γκορμπατσόφ πήρε μέρος στην διαφήμιση της Pizza Hut. Η δυτική “μόλυνση” στην πρώην Σοβιετική Ένωση δεν μπορούσε να γίνει πιο αναίμακτα.

Σε μία ολοκληρωτική κοινωνία υπάρχει παρέμβαση στην υγεία του πολίτη — άλλες φορές του επιβάλλεται να υποφέρει, και άλλες του επιβάλλεται να είναι υγιής. Ο πολίτης-αντικείμενο είναι ιδιοκτησία του κράτους. Ένα χαρακτηριστικό μη-διατροφικό παράδειγμα από την Ναζιστική Γερμανία: οι επιστήμονες εκεί ήταν οι πρώτοι που κατάλαβαν πως το τσιγάρο προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα. Όμως αυτή η χρήσιμη ομολογουμένως πληροφορία χρησιμοποιήθηκε χωρίς κανέναν σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως έγραφε ένα γερμανικό περιοδικό “Αδερφέ εθνοσοσιαλιστή, δεν ξέρεις πως ο Φίρερ είναι ενάντια στο κάπνισμα και πιστεύει πως κάθε Γερμανός είναι υπεύθυνος για τις πράξεις και τις αποστολές του, και δεν έχει το δικαίωμα να κάνει ζημιά στο σώμα του;“. Με άλλα λόγια, το ανθρώπινο σώμα, άρα και το πνεύμα, ανήκει στο κράτος.

Κάποιοι καπνιστές ίσως πουν πως η σημερινή νομοθεσία είναι φασιστική. Η μεγάλη και ειδοποιός διαφορά με τις σύγχρονες αντι-καπνιστικές καμπάνιες είναι πως το κράτος δεν παρεμβαίνει στην αυτοδιάθεση του ατόμου στο κάπνισμα, αλλά στο αν αυτή επηρεάζει την υγεία των μη-καπνιστών. Αντίστοιχη προπαγάνδα υπήρχε στο αλκοόλ, το οποίο θεωρούταν δηλητήριο. Σήμερα, το αλκοόλ δεν είναι παράνομο, ο κάθε ενήλικος έχει το δικαίωμα να μεθύσει όσες φορές θέλει στην ζωή του, με την εξαίρεση της οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ. Σε επίρρωση των παραπάνω, σήμερα, οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να παχύνουν, κάτι που ήταν αντίθετο με την φιλοσοφία της Άριας Φυλής.

Όμως η πιο φριχτή ομοιότητα στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του κουμμουνισμού και της Ναζιστικής Γερμανίας είναι πως και τα δύο χρησιμοποιήσαν την στέρηση τροφής για τον αφανισμό των αντιπάλων και των αντιφρονούντων, γνωστή ως και το “όπλο της πείνας”. Στην Ναζιστική Γερμανία έχουμε την κόλαση των στρατοπέδων συγκέντρωσης, όπου οι ανεπιθύμητοι έμεναν όρθιοι σκελετοί. Στην προσπάθεια να επιβιώσουν, ο κανιβαλισμός ήταν κάτι το σύνηθες. Το όπλο της πείνας είναι από τα χειρότερα και από τα φτηνότερα.

Το ίδιο σκηνικό φρίκης και στα Γκούλαγκ, στα αντίστοιχα στρατόπεδα συγκέντρωσης της κομμουνιστικής Σοβιετικής Ένωσης. Υπολογίζεται πως ο απολογισμός των νεκρών από την πολιτική του Στάλιν για την κολεκτιβοποίηση της γης ήταν περί τα έξι εκατομμύρια. Το ίδιο και στην Κίνα, με άλλα Γκούλαγκ, όπου υπολογίζεται πως 45 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από το “Μεγάλο Βήμα προς τα εμπρός” του σχιζοφρενούς ηγέτη Μάο. Τα κοινά των παραπάνω περιπτώσεων; Παντού απόλυτες αλήθειες, παντού πείνα, εξάλειψη των αντιφρονούντων, τρόμος, θάνατος και κανιβαλισμός. Είναι χαρακτηριστικό πως στην Σοβιετική Ένωση υπήρχαν πινακίδες που έγραφαν πως “το να τρώει κανείς τα παιδιά του είναι βάρβαρη πράξη!”.

Το δόγμα πως ο άνθρωπος δεν έχει δικαίωμα στην αυτοδιάθεση προκύπτει από πολλές κοσμοθεωρίες, συχνά φαινομενικά αντίθετες ή άσχετες μεταξύ τους. Στον ολοκληρωτισμό ο άνθρωπος πάντα τίθεται ενώπιον κανόνων τους οποίους δεν μπορεί να ακολουθήσει, στον βωμό μία “απόλυτης λύσης”. Ως εκ τούτου βρίσκεται συνέχεια ένοχος, σε θέση απολογίας. Για να εξιλεωθεί πρέπει να παραδώσει την λογική του, να σταθεί προσοχή μπροστά στην απόλυτη αλήθεια, να απολέσει το δικαίωμά του να ορίζει το σώμα του, να αφήσει άλλους να αποφασίσουν για το τι θα σκεφτεί, και φυσικά τι θα φάει.

Οι μαρτυρίες και οι φωτογραφίες από την εφαρμογή αυτών των λύσεων μας θυμίζουν πως η συγγένειά μας με τα υπόλοιπα άγρια ζώα της ζούγκλας είναι πιο μεγάλη απ’ ό,τι θέλουμε να παραδεχτούμε και, παράλληλα, πως η ιδέα της ειρηνικής συμβίωσης μεταξύ μας είναι σχετικά νέα. Ο έλεγχος της διατροφής, το όπλο της πείνας, ο τρόμος για τον Μεγάλο Αδελφό που έχει δικαίωμα να ορίσει από το τι θα φάμε μέχρι το αν θα φάμε, οι ανθρώπινες θυσίες — όλα τους υπήρχαν σε όλες τις εκφάνσεις των ολοκληρωτικών δογμάτων.

ΟΙ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ Α' ΛΥΚΕΙΟΥ: ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ, ΚΛΕΙΩ ΠΕΡΗΦΑΝΟΥ

Περιθωριοποίηση

    Ορισμός : περιθωριοποίηση είναι η συνειδητή τοποθέτηση του ατόμου στο περιθώριο της κοινωνικής ζωής, η απομάκρυνση του από τους κοινά αποδεκτούς κανόνες συμπεριφοράς, που διέπουν μια κοινωνία. Η λ. προέρχεται ετυμολογικά από το ρ. περιθωριοποιούμαι (=θέτομαι στο περιθώριο, παραγκωνίζομαι, ζω χωρίς δράση).Χρησιμοποιείται για να δηλώσει τα άτομα που αποκλίνουν από την κοινωνικά καθιερωμένη συμπεριφορά.

     Ιστορική επισκόπηση : η έννοια απόκλιση – περιθώριο δεν είναι καθολική και διαχρονική έννοια, καθώς υπάρχουν διαφορετικά κάθε φορά κριτήρια που την καθορίζουν. Έτσι, στο Μεσαίωνα, για παράδειγμα, οι λεπροί, οι παράφρονες και οι δαιμονισμένοι θεωρούνταν άτομα που παρέκκλιναν και τους έθεταν έξω από την κοινωνία. Αργότερα περιθωριακοί ήταν οι αλήτες (αγύρτες), οι άνεργοι και οι επαίτες(ζητιάνοι). Σήμερα θεωρούνται περιθωριακοί άτομα όπως οι εγκληματίες, οι ψυχικά ασθενείς, οι ομοφυλόφιλοι, οι τοξικομανείς κ.α.

     Οι νέοι και η περιθωριοποίηση ֹ αίτια : ο άνθρωπος είναι  «φύσει κοινωνικό ον», όπως είπε και ο Αριστοτέλης. Μόνος του δεν πετυχαίνει τίποτα. Η κοινωνία προκόβει μόνο όταν είναι καλά οργανωμένη και τα μέλη της να αισθάνονται δημιουργικά και ασφαλή στους κόλπους της. Έχει όμως και νόμους, οι οποίοι δεσμεύουν τα άτομα, που είναι ενταγμένα σ’ αυτήν. Σαν «αντίτιμο» για την ασφάλεια που του παρέχει η κοινωνική ζωή, ο άνθρωπος πρέπει να δίνει ένα μέρος της ελευθερίας του. Το νεαρό άτομο συνήθως αντιδρά και δυσκολεύεται  να προσαρμοστεί σ’ αυτή την κατάσταση. Γι’ αυτό και πολλές φορές έρχεται σε ρήξη με την κοινωνία και θέτει τον εαυτό του στο περιθώριο. Ποια είναι τα αίτια αυτού του φαινομένου ;

1.      το αίσθημα της ελευθερίας, το οποίο υπάρχει έντονο στους νέους. Η κοινωνία έχει θεσμούς, που περιορίζουν αυτή την ελευθερία.

2.      η απειρία, σχετικά με τα μεγάλα προβλήματα της ζωής, που οφείλεται στη μη σωστή διαπαιδαγώγηση από την κοινωνία, την οικογένεια, το σχολείο, μερικές φορές δημιουργεί πρόβλημα στην ένταξη του νέου στην κοινωνία και τον οδηγεί στο περιθώριο.

3.      τα παιδικά βιώματα, όταν είναι άσχημα(φτώχεια, πνευματική αθλιότητα, καταπίεση, καυγάδες κ.α.).

4.      η αρνητική αντιμετώπιση των νέων από τα μεγαλύτερα μέλη της κοινωνίας, που συχνά είναι επιφυλακτική ή ακόμη και εχθρική, προβληματίζουν το νέο και τον κάνουν επιθετικό και καχύποπτο.

5.      η κρίση των αξιών που υπάρχει στην εποχή μας δημιουργεί στο νέο σύγχυση και τον αποπροσανατολίζει, καθώς δεν μπορεί να θέσει σταθερούς στόχους στη ζωή του.

6.       η μορφή της εξουσίας και οι ανταγωνισμοί των κρατών για τους εξοπλισμούς προκαλούν στο νέο ανασφάλεια, με αποτέλεσμα να απορρίπτει τα κοινωνικά κατεστημένα και καθιερωμένα.

7.      η αποξένωση στις ανθρώπινες σχέσεις.

     Μορφές περιθωριοποίησης :

1.      σύγκρουση με το κοινωνικό κατεστημένο, «επανάσταση».

2.      αρνητική θέση απέναντι στη ζωή.

3.      καταφυγή σε ψεύτικες ικανοποιήσεις (ναρκωτικά …)

4.      απόρριψη του διαλόγου και της επαφής με τους γύρω.

5.      αποκοπή από το στενό κοινωνικό πυρήνα, την οικογένεια.

6.      επαφές με το χώρο του «υπόκοσμου».

     Συνέπειες για την κοινωνία : όταν οι νέοι χάνουν τον προσανατολισμό τους και περιθωριοποιούνται, το κόστος για την κοινωνία είναι μεγάλο, γιατί :

1.      χάνει από τους κόλπους της μέλη, που θα μπορούσαν να είναι παραγωγικά σε πολλούς τομείς.

2.      τα κοινωνικά προβλήματα πολλαπλασιάζονται όπως η βία, κλοπές, εγκληματικότητα, ναρκωτικά, διάβρωση συνειδήσεων.

3.      η πρόοδος ανακόπτεται και επικρατεί στασιμότητα.

4.      απουσιάζει ο διάλογος με αποτέλεσμα να επικρατεί δογματισμός, φανατισμός, να υπάρχει έλλειψη συνεννόησης.

5.      το χάσμα των γενεών διευρύνεται.

6.      ανακοπή της επιστημονικής ανάπτυξης και γενικότερη παρακμή του πολιτισμού.

     Λύσεις :

1.      η κοινωνία μπορεί να βοηθήσει το νέο άτομο δείχνοντας περισσότερη εμπιστοσύνη στις πρωτοβουλίες της νεολαίας.

2.      σωστή παιδεία για να διευρυνθούν οι πνευματικοί ορίζοντες του νέου, να αποκτήσει κρίση και ευθύνη.

3.      κρατική μέριμνα για παιδιά που ζουν κάτω από άθλιες οικονομικές και οικογενειακές συνθήκες.

4.      σεβασμός στην προσωπικότητα του νέου από τη μεριά  των μεγαλύτερων ανθρώπων για να αισθανθεί ο νέος σιγουριά και αυτοπεποίθηση.

5.      οι μεγαλύτεροι να αποτελούν αληθινά πρότυπα και να μην υποκρίνονται.

6.      και οι ίδιοι οι νέοι πρέπει να αντιληφθούν  ότι μέσα στην κοινωνική ζωή έχουν δικαιώματα και υποχρεώσεις.

« Η ζωή είναι παιγνίδι και για να κερδίσει κανένας πρέπει να ξέρει καλά τους όρους του παιγνιδιού»

(Ν. Καζαντζάκης)